Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΜΚΟ και κοινωνικές συγκρούσεις

Εισαγωγή
Μία από τις πλέον διαδεδομένες έννοιες στη σύγχρονη πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή μαζί με αυτήν της «παγκοσμιοποίηση» είναι η έννοια της «Κοινωνίας των Πολιτών» (εφεξής στο κείμενο ΚΠ). Αν και η έννοια της ΚΠ αναφέρεται στις κοινωνικές επιστήμές από παλιά, ωστόσο την τελευταία δεκαετία έχει ξαναβρεθεί στο επίκεντρο του πολιτικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος και ο λόγος είναι οι αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία.
Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο καθηγήτη Βούλγαρη, η κοινωνία των πολιτών θεωρείται αντίβαρο απέναντι στην φθορά, την απο-ηθικοποίηση, την αποξένωση και τη χαλάρωση της κοινωνικής συνοχής στα δημοκρατικά καθεστώτα της ύστερης νεωτερικότητας και των παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών.
Η δεύτερη έννοια που θα μας απασχολήσει είναι αυτή της κοινωνικής σύγκρουσης και στα πλαίσια της συγκεκριμένης εργασίας θα προσπαθήσουμε να δείξουμε τον βαθμό σύνδεσης της ΚΠ με τις κοινωνικές συγκρούσεις.
Η δομή της εργασίας είναι η ακόλουθη. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν οι έννοιες του κοινωνικού κεφαλαίου, της κοινωνίας των πολιτών και η μεταξύ τους σχέση. Ακολούθως θα γίνει μία παρουσίαση του περιεχομένου που δίνουν οι διάφορες πολιτικές θεωρήσεις στην έννοια της ΚΠ και στην συνέχεια θα αναδειχτούν οι διαστάσεις με τις οποιές εκφράζεται η ΚΠ.
Στο τρίτο κεφάλαιο θα παρουσιαστεί η έννοια του κοινωνικού αποκλεισμού στην σύγχρονη κοινωνία και πως μπορεί να οδηγήσει στην κοινωνική σύγκρουση.
Στο τέταρτο κεφάλαιο θα αναδειχτεί η έννοια των κοινωνικών συγκρούσεων, η σχέση τους με την ΚΠ και θα παρουσιαστούν παραδείγματα εμπλοκής των οργανώσεων και των κινημάτων της ΚΠ στην εκδήλωση ή/και την αποτροπή κοινωνικών συγκρούσεων.
Ανάλυση του όρου Κοινωνία των Πολιτών
Τι είναι η κοινωνία των πολιτών; Είναι σίγουρα, μία από τις πλέον διαδομένες έννοιες στην πολιτική και κοινωνική καθημερινότητα. Σύμφωνα με το γενικό ορισμό του Anheier: «Η κοινωνία των πολιτών αποτελείται από οργανισμούς, θεσμούς και άτομα που τοποθετούνται ανάμεσα στο κράτος, στην αγορά και στην οικογένεια και που συνεργάζονται εθελοντικά για την προώθηση κοινών στόχων.»
Ο παραπάνω ορισμός προσεγγίζει την έννοια, ωστόσο το γεγονός ότι η ΚΠ «είναι μια έννοια με αρκετά ευρύ περιεχόμενο αλλά και σχετικά ακαθόριστο ορισμό» οδηγεί σε ερμηνευτικές συγκρούσεις. Ο κύριος λόγος που δεν μπορεί να υπάρχει ένας συνεπής ορισμός είναι το γεγονός ότι η ΚΠ περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές συσσωματώσεις είτε με τη μορφή οργανώσεων είτε με τη μορφή κινημάτων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο που προωθούν διάφορα αιτήματα και συχνά έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους.
Κοινωνία των Πολιτών και Κοινωνικό Κεφάλαιο
Για να αναπτυχθεί η ΚΠ στα πλαίσια των εθνικών και υπερ-εθνικών δομών απαιτείται απόθεμα κοινωνικού κεφαλαίου. Σύμφωνα με τον Putnam το απόθεμα του κοινωνικού κεφαλαίου εξισώνεται με το επίπεδο συμμετοχής σε ενώσεις και σωματεία και με αλλά λόγια ευθύνεται για την ανάπτυξη της ΚΠ που με τη σειρά της ενισχύσει τη δημοκρατική διακυβέρνηση μίας χώρας. Ωστόσο όπως παρατηρεί και ο Putnam δεν αρκεί η συμμετοχή των πολιτών σε τέτοιες συσσωματώσεις, απαιτείται το πολιτειακό πλαίσιο να επαρκεί για κάτι τέτοιο προκειμένου να αναπτυχθεί το κοινωνικό κεφάλαιο. Δηλαδή προϋποθέτει «μια πιο εύρυθμη λειτουργία των θεσμών, όπως και μια οικονομία πολύ πιο αποδοτική».
Αλλά φτάνει μόνο αυτό; Ο Putnam απαντά πως όχι, θεωρεί ότι απαιτείται και ατομική δράση και το αποδεικνύει αναλύοντας το παράδειγμα των ΗΠΑ όπου ενώ τα παραπάνω στοιχεία υπάρχουν, η συμμετοχή των πολιτών του σε οργανώσεις και κινήματα είναι ελάχιστη. Αυτό οφείλεται στα ακόλουθα:
Α) παρατηρούμενη έλλειψη ενδιαφέροντος για τα πολιτικά πράγματα, είτε αυτή εκφράζεται με χαμηλή συμμετοχή στις πολιτικές οργανώσεις, είτε με τις ολοένα και λιγότερες υπογραφές στα κείμενα πολιτικής διαμαρτυρίας, τις πολιτικές συγκεντρώσεις δίχως κόσμο κ.ά.
Β) η ολοένα και μεγαλύτερη έλλειψη ελεύθερου χρόνου, κυρίως στις μεσαίες και ανώτερες τάξεις, καθώς και η αυξανόμενη οικονομική ανασφάλεια των κατώτερων τάξεων, ως συνέπεια της ανεργίας και της πτώσης των πραγματικών μισθών, καθιστούν προβληματική τη συμμετοχή σε εθελοντικού χαρακτήρα οργανώσεις
Γ) η μετακίνηση των κατοίκων των αστικών κέντρων προς τα προάστια
Δ) η τηλεόραση, η οποία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην πτώση του ενδιαφέροντος για τα κοινά αλλά και γενικότερα στη μείωση της απλής κοινωνικής εμπλοκής, καθώς καθηλώνει τους ανθρώπους στα σπίτια τους και τους απομονώνει, δημιουργώντας τους ταυτόχρονα την ψευδαίσθηση ότι έρχονται σε επαφή με τους άλλους.
Λόγοι ανάπτυξης της Κοινωνίας των Πολιτών
Ανεξαρτήτως των διαπιστώσεων του Putnam, οι οποίες σε σημαντικό βαθμό αφορούν και στις υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες, δεν αναιρείται το γεγονός ότι η ΚΠ αναπτύσσεται σε κοινωνίες στις οποίες υπάρχει καπιταλιστικός τρόπος ανάπτυξης ως μηχανισμός αναπαραγωγής της κυρίαρχης ιδεολογίας και προϋπάρχει αυτό που ονομάζουμε οργανωμένη κοινωνία των πολιτών όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τα κόμματα, την εκκλησία, τα συνδικάτα, την οικογένεια.
Αλλά τι σημαίνει οργανωμένη κοινωνία των πολιτών; Είναι «το σύνολο των οργανωτικών δομών των οποίων τα μέλη εξυπηρετούν, μέσω του δημοκρατικού διαλόγου και της διεργασίας κατανόησης, το γενικό συμφέρον και χρησιμεύουν ως διαμεσολαβητές μεταξύ των δημοσίων αρχών και των πολιτών».
Σε τι διαφέρει η οργανωμένη ΚΠ από την μη-οργανωμένη ΚΠ;
Στην εμπλοκή του κράτους. Στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών το κράτος διαθέτει αυτό που ονομάζει ο Antonio Gramsci (1891-1937) «κυρίαρχη ηγεμονική ιδεολογία» και επηρεάζει ή/ και ελέγχει αυτούς τους φορείς (δηλ. κόμματα, συνδικάτα, εκκλησία κλπ.). Για ποιο λόγο κατά συνέπεια να αντικατασταθεί στην συνείδηση των πολιτών η οργανωμένη ΚΠ με κάποια άτυπη μορφή όπως η κινηματική ΚΠ;
Διότι απέτυχε. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών απέτυχε διότι οι παραδοσιακές μορφές εξουσίας που την εξέφραζαν (έθνος-κράτος, κράτος πρόνοιας, πολιτικά κόμματα, συνδικάτα, μεγάλα αντίπαλα ιδεολογικά στρατόπεδα) δείχνουν να μην είναι ικανές να διαδραματίσουν το ρόλο που είχαν στο παρελθόν. Και αυτό διότι όντας ελεγχόμενες από το κράτος έχουν διαφθαρεί από τις πελατειακές σχέσεις και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα.
Κατά συνέπεια τίθεται το ερώτημα αν το κράτος είναι απέναντι από τις ΚΟ. Μάλλον όχι και αυτό διότι δομικό στοιχείο στην ανάπτυξη της ΚΠ αποτελεί η σχέση κράτους – πολίτη. Ο πολίτης εντασσόμενος στα κοινωνικά δίκτυα αναλαμβάνει κοινωνική δράση, η οποία στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας της δημόσιας ζωής, σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των διαφόρων θεσμών και οδηγεί σε οικονομική ανάπτυξη. Άρα στόχος της δραστηριοποιήσης της ΚΠ δεν είναι η αέναη σύγκρουση κράτους και πολίτη αλλά η ελαχιστοποίηση των συγκρούσεων και η μεγιστοποίηση της συνεργασίας των δύο.
Τι ώθησε όμως στην ανάπτυξη της «κοινωνίας των πολιτών» ως αντίβαρο στην παραδοσιακή πολιτική εξουσία; Υπάρχουν δύο εκδοχές. Η «από κάτω προς τα πάνω» εκδοχή, σύμφωνα με την οποία τα σύγχρονα προβλήματα (εθνικές και ταξικές διαφορές, πόλεμοι και συνακόλουθες μεταναστεύσεις, περιβαλλοντικά προβλήματα, οικονομικά προβλήματα) ωθούν στη δημιουργία κινημάτων (υπέρ της ειρήνης, οικολογικά, ενάντια στην φτώχεια και τον ρατσισμό κλπ) μέσα από τη δράση των πολιτών με σκοπό την παρέμβαση προς τις κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
Η «από πάνω προς τα κάτω» σύμφωνα με την οποία οι κυβερνήσεις των χωρών της Δύσης και οι διεθνείς οργανισμοί ανέπτυξαν προγράμματα ενίσχυσης της ΚΠ στη λογική ότι η ανάπτυξή της θα συμβάλει στον εκδημοκρατισμό και την καλύτερη διακυβέρνηση.
Το περιεχόμενο των διάφορων θεωρήσεων της ΚΠ
Προκειμένου να δούμε τις διαστάσεις του φαινομένου καλό είναι να προσεγγίσουμε τις διάφορες θεωρήσεις του, όπως αυτές εκφέρονται πολιτικά σε ιστορικό και σύγχρονο πλαίσιο.
Η φιλελεύθερη και η νεο-φιλελεύθερη οπτική
Ιστορικά η φιλελεύθερη άποψη όπως εκφράστηκε από τον Adam Smith (1723-1790) προσδιόρισε την κοινωνία των πολιτών στο πεδίο της αγοράς και των ανταλλαγών. Οι πολίτες οργανώνονται σε ομάδες συμφερόντων (συντεχνίες) και μεριμνούν ώστε το κράτος να εγγυάται το καθολικά αναγνωρισμένο δικαίωμα της ελευθερίας.
Στη σύγχρονη εποχή η (νεο)φιλελεύθερη αντίληψη τονίζει το ρόλο του εθελοντισμού, της φιλανθρωπίας και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) ως αντίβαρο στην εξάπλωση του κράτους. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ΜΚΟ αντιμετωπίζονται θετικότερα από ότι οι παραδοσιακοί φορείς συλλογικής δράσης (συνδικάτα και θρησκευτικοί φορείς).
Μία άλλη οπτική ανάμεσα στο κράτος και τους πολίτες και ιδιαίτερα διαδεδομένη στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη αποτελούν οι οργανώσεις προστασία των πολιτών (καταναλωτικές κατά κύριο λόγο). Στις ΗΠΑ η απελευθέρωση των αγορών και η συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας οδήγησε στη δημιουργία ενός ενδιαμέσου, «εθελοντικού» τρίτου τομέα με σκοπό να βρεθεί ανάμεσα στο κράτος και την αγορά ώστε να μην επιτραπεί σε κάποιο από αυτά να γιγαντωθεί.
Η αριστερή οπτική
Αναφορικά με την αριστερά πρώτος ο Karl Marx (1818-1883) μίλησε για την ΚΠ τοποθετώντας την στο πεδίο διαμόρφωσης των κοινωνικών σχέσεων και των ταξικών συγκρούσεων αποτελώντας αυτό που αποκαλεί υποδομή, ενώ το κράτος ανήκει στην υπερδομή και συγκαλύπτει ότι γίνεται στην κοινωνία των πολιτών.
Η σύγχρονη αριστερή οπτική είναι περισσότερο κινηματική και λιγότερο δομική, εκφράζεται μέσα από τα διεθνή δίκτυα και κοινωνικά κινήματα κατά των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης και εναντιώνεται στην τοπική και παγκόσμια αναδιοργάνωση του κράτους και του κεφαλαίου. Στην προκειμένη περίπτωση οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι οι ΜΚΟ δε θεωρούνται ικανές να αντισταθούν στις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης.
Η σοσιαλιστική οπτική ή αλλιώς ο «τρίτος δρόμος»
Σημαντικός είναι και ο τρίτος δρόμος όπως εκφράστηκε από τον κοινωνιολόγο Antony Giddens όπου η ΚΠ αποτελεί τον ενδιάμεσο αυτοκυβερνώμενο κοινωνικό χώρο ανάμεσα στο κράτος και την αγορά αποτελούμενο από ομάδες, θεσμούς και οργανώσεις που λειτουργούν ενάντια στον άκρατο ατομικισμό της αγοράς και τον κρατικό αυταρχισμό.Δημιουργείται ένας δημόσιος χώρος που δεν οργανώνεται από το κράτος και δεν ελέγχεται από την αγορά και συμβάλει στην ενεργό πολιτική συμμετοχή και στον ανοικτό δημοκρατικό διάλογο.
Πρώτος την εξέφρασε ο Γερμανός φιλόσοφος Hegel (1770-1831) που τοποθετεί την ΚΠ στο χώρο που βρίσκεται ανάμεσα στο κράτος και την οικογένεια έχοντας κατώτερη υπόσταση από το κράτος και αποτελεί έκφανση της οικουμενικής ηθικής και του ορθού λόγου.
Ωστόσο οι συγκεκριμένες προτάσεις δεν μπορούσαν να μη γίνουν αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης από τον πολιτικό χώρο που εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο τη μετριοπάθεια. Τη σοσιαλδημοκρατία. Η σοσιαλιστική ιδεολογία εμπλέκοντας το κράτος και τις αγορές στη δραστηριότητα της κοινωνίας των πολιτών προτείνει τη «συμμετοχική δημοκρατία» που έχει ως βασικό κριτήριο τη διεύρυνση της ενεργοποίησης της κοινωνίας των πολιτών στη διακυβέρνηση του κράτους ως τμήμα του πολιτικού λόγου των σύγχρονων σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων.
Οι διαστάσεις της κοινωνίας των πολιτών
Η έννοια της ΚΠ δεν είναι μοναδική αλλά εμφανίζεται με διαφορετικές εκφάνσεις ανάλογα με την κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική διάρθρωση της κάθε χώρας. Επίσης εξαρτάται από την ιστορική στιγμή στην οποία αναπτύχθηκαν οι μορφές της ΚΠ σε κάθε χώρα, την ιδεολογική τοποθέτηση και κουλτούρα των ατόμων που διαμόρφωσαν το πλαίσιο.
Ο Φερώνας παρουσιάζει τις κάτωθι διαστάσεις της σύγχρονης εκδοχής της ΚΠ:
Α) απαρτίζεται από ένα δίκτυο καθιερωμένων θεσμών με πολλαπλές λειτουργίες που διαμορφώνουν ένα αυτόνομο κοινωνικό επίπεδο ανεξάρτητο του κράτους, της οικογένειας και της οικιακής ζωής
Β) η ένταξη των ατόμων στους θεσμούς της ΚΠ αποφασίζεται σε εθελοντική βάση
Γ) στηρίζεται στο δίκαιο: σεβασμός της ιδιωτικής ζωής, ελευθερία της έκφρασης, συνδικαλιστική ελευθερία
Δ) αποτελεί χώρο διαμόρφωσης της συλλογικής βούλησης και εκπροσώπησης των πολιτών: οι θεσμοί της ΚΠ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο «ενδιαμέσων» μεταξύ ατόμου και κράτους.
Αναλόγως με το τόπο που εδράζεται η δραστηριοποίηση της κοινωνίας των πολιτών αυτή φέρει και διαφορετικές δράσεις. Στην Ανατολική Ευρώπη η κοινωνία των πολιτών συνδέθηκε με τις λαϊκές εξεγέρσεις στα τέλη της δεκαετίας του 1990 οδηγώντας στην κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων, προκρίνοντας τον περιορισμό της παντοδυναμίας του κράτους και αναζητώντας την φιλελευθεροποίηση της πολιτικής με την κατάκτηση των ατομικών ελευθεριών και την απόκτηση δικαιωμάτων στην ιδιοκτησία.
Στον αναπτυσσόμενο ευρωπαϊκό Νότο συσχετίζεται με περισσότερο ανοικτές και αντιπροσωπευτικές μορφές πολιτικής εξουσίας. Στην Ελλάδα παραδείγματος χάριν και παρά το γεγονός ότι τα πολιτικά κόμματα διατηρούν ένα κυρίαρχο ρόλο στην κοινωνικοπολιτική ζωή, η διάδοση των ανεξάρτητων μη-κυβερνητικών οργανώσεων δείχνουν μία προσπάθεια απεξάρτησης των πολιτών από την κομματική-πολιτική εξάρτηση.
Στην Λατινική Αμερική αντικατοπτρίζει τον αγώνα κατά των στρατιωτικών δικτατοριών.
Στην Δυτική Ευρώπη και την Αμερική η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών συσχετίζεται με την ανάγκη να αναπτυχθεί ξανά η πολιτική συνείδηση και να ενισχυθούν οι πολιτικοί δεσμοί.
Αλλά και το εύρος και η ποικιλία των οργανώσεων που εντάσσονται στην ΚΠ είναι μεγάλο. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) «η πυκνότητα της οργάνωσης και ο βαθμός αντιπροσωπευτικότητας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών διαφέρει καλύπτοντας από ad hoc ομάδες πίεσης έως και πολύ καλά οργανωμένες ενώσεις.»
Έτσι οι μορφές της ΚΠ που αποτυπώνονται από την ΕΟΚΕ περιλαμβάνουν οργανώσεις όπως:
Α) παράγοντες της αγοράς εργασίας - κοινωνικοί εταίροι (συνδικαλιστικές οργανώσεις και ομοσπονδίες εργοδοτών)
Β) ενώσεις που αντιπροσωπεύουν οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς και δεν είναι κοινωνικοί εταίροι (καταναλωτικές οργανώσεις)
Γ) μη κυβερνητικές οργανώσεις που ενώνουν τους ανθρώπους γύρω από ένα κοινό σκοπό (περιβαλλοντικές οργανώσεις, οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, φιλανθρωπικές οργανώσεις κ.α.)
Δ) οργανώσεις που βασίζονται σε τοπικές κοινωνίες (οργανώσεις νέων, τοπικές οργανώσεις, θρησκευτικές κοινότητες)
Η έννοια του κοινωνικού αποκλεισμού
Την σύγχρονη εποχή ένα σύνολο σύνθετων πολιτικό-κοινωνικών φαινόμενων (μετανάστευση, πόλεμοι, περιβαλλοντικές καταστροφές, οικονομική κρίση, παγκοσμιοποίηση κ.α.) ωθούν στην όξυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων και τη διάβρωση των ατομικών και κοινωνικών ελευθεριών με συνέπεια τμήματα του πληθυσμού να οδηγούνται σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού.
Ο κοινωνικός αποκλεισμός αφορά στη διαδικασία διάρρηξης των κοινωνικών δεσμών που συγκρατούν τις διάφορες κοινωνικές ομάδες στα πλαίσια της κοινωνίας, με συνακόλουθη την απόσπαση της ηθικής τάξης που στηρίζεται στην κοινωνική ευθύνη και αλληλεγγύη και οδηγώντας τις μειονεκτικές ομάδες σε ανεπαρκή κοινωνική συμμετοχή και κοινωνική ενσωμάτωση.
Η έννοια του κοινωνικού αποκλεισμού είναι ευρύτερη, πιο περιεκτική και πολυδιάστατη έννοια σε σχέση με την παραδοσιακή έννοια της φτώχειας. Ενώ η τελευταία δεν επιτρέπει τη συμμετοχή σε ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης, ο κοινωνικός αποκλεισμός αναφέρεται στη δομική και πολυδιάστατη φύση των διαδικασιών διαμέσου των οποίων άτομα ή κοινωνικές ομάδες αποκλείονται από το σύνολο των κοινωνικών ανταλλαγών, πρακτικών και δικαιωμάτων που συνιστούν τους βασικούς θεσμούς οικονομικής και κοινωνικής ενσωμάτωσης.
Οι διαστάσεις της κοινωνικής αποστέρησης των κοινωνικά αποκλεισμένων περιλαμβάνει:
Α) την ελλιπή συμμετοχή στην κοινωνία που ζουν (πολιτικά δικαιώματα, αδυναμία συμμετοχής στην κοινωνία, ανασφάλεια),
Β) την ανεπάρκεια εισοδήματος (ανεργεία, φτώχεια)
Γ) την περιορισμένη πρόσβαση σε κοινωνικά αγαθά όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η στέγαση, οι υπηρεσίες πρόνοιας κλπ.
Ποιοι όμως θεωρούνται στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες ως κοινωνικά αποκλεισμένοι;
Οι ευπαθείς ομάδες πληθυσμού που είναι πιο πιθανόν να αντιμετωπίσουν προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού είναι οι μετανάστες, οι εθνικές μειονότητες, οι μόνοι γονείς, οι κάτοικοι δυσπρόσιτων περιοχών, τα άτομα με χαμηλές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές δεξιότητες, οι νέοι, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑμΕΑ), οι άστεγοι, οι φυλακισμένοι, οι γυναίκες και τα παιδιά θύματα κακοποίησης, τα άτομα εξαρτημένα από ουσίες.
Ωστόσο εκτός από την κατηγοριοποίηση των εν δυνάμει αποκλεισμένων ενδιαφέρον έχει και η διάκριση που κάνει ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Harvard Amartya Sen ανάμεσα στον ενεργητικό και στον παθητικό αποκλεισμό. Για παράδειγμα ενεργητικός είναι ο αποκλεισμός των μεταναστών όταν δεν τους παρέχονται πλήρη κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, ενώ παθητικός αποκλεισμός είναι όταν υπάρχει οικονομική αποστέρηση λόγω οικονομικής κρίσης και δεν υπάρχει σκόπιμη δράση με σκοπό την αποτροπή της.
Στην σύγχρονη εποχή οι διαδικασίες και οι θεσμοί (παγκοσμιοποίηση, τεχνολογική ανάπτυξη) από την μία πλευρά συμβάλουν στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και την συσσώρευση πλούτου, από την άλλη παράγουν φτώχεια, εξαθλίωση και κοινωνικό αποκλεισμό για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αποξένωση και την χαλάρωση των κοινωνικών δεσμών, την αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής εντείνωντας την περιθωριοποίηση τμήματος τους πληθυσμού και προκαλώντας ενίοτε κοινωνικές συγκρούσεις.
Η έννοια των κοινωνικών συγκρούσεων
Κατά συνέπεια ο κοινωνικός αποκλεισμός δύναται να αποτελέσει την πρωταρχική αιτία κοινωνικών συγκρούσεων σε πολλά μέρη του κόσμου. Οι πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της ανισότητας συνιστούν τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την εκδήλωση βίαιων συγκρούσεων.
Οι κοινωνικά αποκλεισμένοι αντιλαμβανόμενοι την ολοένα και αυξανόμενη κοινωνική απομόνωση, επιχειρούν να αντισταθούν προκειμένου να βρουν τη θέση τους στη νέα παγκοσμιοποιημένη τάξη πραγμάτων, καταφεύγοντας πολλές φορές στην βία. Έτσι η ραγδαία αύξηση της μακροχρόνιας ανεργίας και των επισφαλών μορφών απασχόλησης δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια για κοινωνική άνοδο και προκαλεί τριγμούς στα θεμέλια της κοινωνικής σταθερότητας και ανάπτυξης.
Συνέπεια της περιθωριοποίησης των κοινωνικών ομάδων και χαλάρωσης του κοινωνικού ιστού αποτελούν: η διακίνηση ναρκωτικών, η παιδική και νεανική εγκληματικότητα, η βία των πόλεων, η τρομοκρατία, οι εθνοτικές συγκρούσεις, οι εμφύλιοι πόλεμοι, οι λαϊκές εξεγέρσεις.
Οι κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες βιώνοντας τις αποστερήσεις και τα άνισα δικαιώματα δύναται να συνασπισθούν και να κινητοποιηθούν. Οι κινητοποιήσεις δύναται να είναι είτε ειρηνικές (διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις, απεργίες) και αν αυτές δεν φέρουν αποτελέσματα είτε αντιμετωπιστούν με αδιαφορία ή/και κρατική βία, τότε μπορούν να εξελιχθούν σε βίαιες συγκρούσεις, ειδικά αν οι κοινωνικά αποκλεισμένοι θεωρήσουν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή.
Βία όμως δεν εκφέρεται μόνο από τους κοινωνικά αποκλεισμένους. Η μαζική μετανάστευση από την Ασία, την Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη προς την Δυτική Ευρώπη έχει τροφοδοτήσει ξενοφοβία, ρατσιστικές στάσεις σε ευρεία κοινωνικά στρώματα. Αυτά εκδηλώνουν τις θέσεις τους με διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις ακόμα και βίαιες ενέργειες εναντίον μεταναστών με πρόσχημα είτε την υποβάθμιση των περιοχών που κατοικούν λόγω της εγκατάστασης αυτών είτε με την αποτροπή νομοθετημάτων που τους αποδίδουν πολιτικά δικαιώματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εξεγέρσεις των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς στην Γαλλία το 1995. Οι μετανάστες και τα παιδιά των μεταναστών στην Γαλλία δεν απολαμβάνουν των ίδιων ευκαιριών και παροχών όπως οι γηγενείς Γάλλοι όντας περιορισμένοι, γκετοποιημένοι, σε συγκεκριμένες περιοχές στις γαλλικές πόλεις. Η εξέγερση με βάση το νόμο για το πρώτο συμβόλαιο εργασίας ώθησε τους νέους αυτούς σε βίαιες εκδηλώσεις και συγκρούσεις με την αστυνομία.
Κοινωνία των πολιτών και κοινωνικές συγκρούσεις
Ωστόσο το ζήτημα που προκύπτει είναι με ποιο τρόπο μία ανεπτυγμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαχειριστεί τα ζητήματα των κοινωνικών συγκρούσεων; Εξαρτάται από πολλούς και ποικίλους παράγοντες.
Υπάρχουν περιπτώσεις ΚΠ με δράση ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό που δύνανται να βοηθήσουν τις περιθωριοποιημένες ομάδες και να καταλαγιάσουν την ένταση τους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κοινωνικές συγκρούσεις. Χαρακτηριστική περίπτωση ΚΠ με δραστηριότητα ενάντια στην φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό αποτελούν οργανώσεις όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ, η Διεθνής Αμνηστία, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Καταπολέμησης της Φτώχειας κ.α.
Από την άλλη πλευρά υπάρχουν οργανώσεις οι οποίες προσφέρουν λύσεις σε κοινωνικά προβλήματα αλλά ενίοτε διατυπώνουν έναν ακτιβιστικό και πολλές φορές συγκρουσιακό λόγο. Τα παραδείγματα που ακολουθούν είναι χαρακτηριστικά.
Η υπέρ-εθνική περιβαλλοντική ΜΚΟ Greenpeace δραστηριοποιείται παγκοσμίως με άμεση δράση, έρευνα και επικοινωνία με τους εμπλεκόμενους φορείς, συμμετέχοντας σε κινητοποίησεις, καμπάνιες και ακτιβιστικές ενέργειες με σκοπό την διάσωση του περιβάλλοντος. Ωστόσο υπήρξαν φορές που προχώρησε σε «σκληρές» ενέργειες ερχόμενη σε ευθεία σύγκρουση με κυβερνήσεις, όπως στην περίπτωση της Ιαπωνίας, στα πλαίσια του αγώνα που διεξάγει ενάντια στην φαλαινοθηρία. Πλοίο της Greenpeace (το Rainbow) συγκρούστηκε με ιαπωνικά φαλαινοθηρικά θυμίζοντας πολεμικές ναυμαχίες. Η συγκεκριμένη δράση είχε σαν συνέπεια την ηρωοποίηση του συγκεκριμένου πλοίου, την ανάδειξη του ρόλου της Greenpeace αλλά δεν συνέβαλε πάρα ελάχιστα στο περιορισμό του ανελέητου (μέχρι εξαφανίσεως) κυνηγητού της φάλαινας.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις δέχονται τον τελευταίο καιρό έντονη και όχι αδικαιολόγητη επίθεση για σχέσεις διαπλοκής με επιχειρήσεις, αυτό που αποκαλείται εύστοχα ως Climategate. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά και η Ελευθεροτυπία στο φύλλο της 14/3/2010 (Φακατσέλης Α.), ανάμεσα στους χρηματοδότες των ΜΚΟ περιβαλλοντικών οργανώσεων φέρονται να είναι επιχειρήσεις - ρυπαντές του περιβάλλοντος. Το ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ότι οι σχέσεις διαπλοκής έχουν εκατέρωθεν κατευθύνσεις. Κάτωθι αναφέρονται κάποιες περιπτώσεις διαπλοκής:
α) Περίπτωση 1: περιβαλλοντική ΜΚΟ ανακαλύπτει σε προιόν συγκεκριμένης εταιρείας κάποιο συστατικό επιβλαβές για την διατροφή. Επικοινωνεί με την εταιρεία και απαιτεί κάποιο χρηματικό ποσό για να μη δημοσιοποιήσει την πληροφορία.
β) Περίπτωση 2: Ρυπογόνα επιχείρηση προχωρά σε χρηματοδότηση ΜΚΟ περιβαλλοντικής οργάνωσης με σκοπό να αποκτήσει "άκοπα και χωρίς κόστος" τεχνογνωσία σε περιβαλλοντικά θέματα με σκοπό να προστατευθεί από μελλοντικές επιθέσεις και να κάνει τα προιόντα της "περιβαλλοντικά καλύτερα" χωρίς να επενδύει σε ερευνητική εργασία. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αποδέχονται τέτοιου είδους χρηματοδότηση με σκοπό να "αλλώσουν εκ των έσω" τις επιχειρήσεις και να "επηρεάσουν" τις επιχειρηματικές αποφάσεις τους.
Το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση που αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 προκάλεσε συγκρούσεις στις πόλεις που διεξήχθησαν τα διάφορα οικονομικά συνέδρια. Με αιτήματα σοσιαλιστικά και οικολογικά, το κίνημα αυτό συγκέντρωσε ετερόκλητες απόψεις ενάντια στο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης. Παρά το γεγονός ότι συμπορευτήκαν με το κίνημα αυτό αρκετές οργανώσεις ενάντια στην φτώχεια και τον αποκλεισμό, εντούτοις η διαμαρτυρία τους δεν έμεινε μόνο στο επίπεδο διαδηλώσεων αλλά προχώρησαν σε συγκρούσεις με αποκορύφωμα τα γεγονότα στο Seattle το 1999 και την Γένοβα το 2001. Το συγκεκριμένο κίνημα δέχεται έντονη κριτική για αναποτελεσματική δράση που περιορίζεται σε συγκρουσιακού χαρακτήρα διαδηλώσεις.
Πέρα από την εσκεμμένη δράση των προαναφερθέντων οργανώσεων και κινημάτων, κοινωνικές συγκρούσεις δύναται να προκαλέσουν και ενέργειες ΜΚΟ οι οποίες δεν έχουν τέτοιο σκοπό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ενέργεια μελών ΜΚΟ για την προστασία των παιδιών από τις ΗΠΑ, τα οποία μέλη ταξίδεψαν στην πλειτόμενη από τον σεισμό του 2010 Αϊτή με σκοπό να βοηθήσουν ορφανά παιδιά. Αντ’ αυτού συνελήφθησαν και κινδύνεψαν να λιντσαριστούν από το εξαγριωμένο πλήθος όταν διεπιστωθεί ότι σκόπευαν να βγάλουν έξω από την Αϊτή παιδιά με σκοπό την εμπορία τους. Αυτό ενισχύει το επιχείρημα ότι η κοινωνία των πολιτών δεν αποτελεί μία αυτόνομη σφαίρα και ότι επηρεάζεται από άλλες οργανώσεις των οποίων η δράση έχει σκοτεινές πλευρές.
Σε εθνικό επίπεδο αξίζει να αναφερθούμε σε δύο δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών για διακριτά ζητήματα μέσο μίας συγκεκριμένης δραστηριότητας, της χρήσης του διαδικτύου.
Η πρώτη δραστηριότητα αφορά την αυθόρμητη κίνηση των bloggers στο ζήτημα της αναλγησίας του Ελληνκού κράτους μετά τις πυρκαγιές του Σεπτεμβρίου του 2007. Η σιωπηρή διαδήλωση για το κάψιμο των δασών εξέφρασε έντονα την αντίδραση της κοινωνίας των πολιτών απέναντι στην περιβαλλοντική αναλγησία των κυβερνώντων, χωρίς ωστόσο να έχει αποτέλεσμα μέχρι σήμερα εκτός ίσως από την ίδρυση ενός κόμματος και υπόσχεση για μελλοντική «πράσινη ανάπτυξη».
Η δεύτερη δρατηριότητα αφορά τη συλλογή υπογραφών μέσω διαδικτύου από εθνικιστικές ομάδες (στηριζόμενη και από συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα) ενάντια στην πρόταση της παρούσας κυβέρνησης για απόδοση ιθαγένειας στους μετανάστες. Πέρα από την συγκεκριμένη διαδικτυακή συγκέντρωση υπογραφών, η διαδικτυακή κινητοποίηση αυτή είχε στοιχεία δράσης όπως διαδηλώσεις έξω από την Βουλή (Μάρτιος 2010), διαδικτυακές διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις σε γειτονιές της Αθήνας που κατοικούν μετανάστες μέχρι και συγκρούσεις ανάμεσα στους εθνικιστές, τους μετανάστες, την αστυνομία και μέλη των οργανώσεων υπεράσπισης των δικαιωμάτων των μεταναστών (Εφετείο Μάιος 2009, Άγιος Παντελεήμονας Ιούλιος 2009).
Συμπεράσματα
Η κοινωνία των πολιτών ανεπτυγμένη τα μέγιστα στην παγκόσμια σφαίρα και υποβοηθούμενη από τις νέες τεχνολογίες, τις καταστάσεις κρίσεως αλλά και τις κρατικές πρωτοβουλίες έρχεται να παίξει πολλαπλούς ρόλους ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τα συμφέροντα της συσσωμάτωσης η οποία την εκφράζει.
Εκτεινόμενη σε ένα ευρύ δημόσιο χώρο από το κατώφλι του σπιτιού κάθε νοικοκυριού μέχρι τα κράσπεδα της εισόδου των κυβερνητικών κτηρίων περιλαμβάνει οικονομικές, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές ομάδες, ομάδες συμφερόντων, κοινωνικά κινήματα κ.α.
Η ανάπτυξη της ΚΠ έρχεται ως κοινωνικό αντιστάθμισμα στην λογική της επιδίωξης υπέρογκων κερδών σε ελάχιστο χρόνο, σε οποιοδήποτε τόπο, με οποιοδήποτε κοινωνικό και πολιτικό κόστος της παγκοσμιοποιημένης εκδοχής του σύγχρονου καπιταλισμού. Μία δραστηριότητα με πολλαπλές συνέπειες οδηγώντας το περιβάλλον στην καταστροφή και μεγάλα ποσοστά του πληθυσμού σε εξαθλίωση.
Οι διάφορες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού (εισοδηματική ανισότητα, φτώχεια, αλλοτρίωση, διάρρηξη του κοινωνικού κεφαλαίου και των κοινωνικών δεσμών) που βιώνουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού παγκοσμίως συνδέονται αναπόσπαστα με την εγκληματικότητα, την βία και τις κοινωνικές συγκρούσεις.
Και το ζήτημα που προσπαθήσαμε να απαντήσουμε με την εργασία είναι στο κατά πόσον η ΚΠ είναι ικανή όχι τόσο να παράγει πολιτική αλλά στο να αφουγκραστεί και να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές συγκρούσεις που αναδύονται μέσα από τις «γραμμές» της. Διότι οι κοινωνικά αποκλεισμένοι που εξεγείρονται δεν ανήκουν σε έναν άλλο πλανήτη, είναι δίπλα μας, αγνοημένοι από την πολιτεία. Αυτοί οι συμπολίτες μας είναι που χρειάζονται βοήθεια και σε αυτούς πρέπει να απευθυνθούν οι ΚΠ και να βοηθήσουν.
Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι η ΚΠ δύναται σε αρκετές περιπτώσεις να αποσοβήσει με το έργο της μορφές κοινωνικής σύγκρουσης. Ωστόσο αυτό δεν είναι πάντα χωρίς αντάλλαγμα. Οι ΜΚΟ παραδείγματος χάριν όντας σημαντικός εκφραστής της ΚΠ και έχοντας ενεργό, αποτελεσματικό και παρεμβατικό λόγο δεν παύουν να αποτελούν άλλο ένα εργαλείο οικονομικής πολιτικής από την πλευρά των αναπτυγμένων χωρών μέσω των οποίων διοχετεύουν δισεκατομμύρια δολάρια με σκοπό την αναπτυξιακή βοήθεια αλλά πρωτίστως τον έλεγχο των «υπό – ανάπτυξη» χωρών.
Σίγουρα προσπάθειες γίνονται και επιτυγχάνονται αποτελέσματα, αλλά το θέμα είναι με τι κόστος.


Bιβλιογραφία
Αφουξενίδης Αλέξανδρος, «Όψεις της Κοινωνίας των Πολιτών» στο Ανθολόγιο: Όψεις της Σύγχρονης Ελληνικής και Ευρωπαικής Κοινωνίας, επιμ. Κονιόρδος Σ., Εκδόσεις ΕΑΠ, Πάτρα 2008.

Βούλγαρης Γιάννης, «Κράτος και Κοινωνία των Πολιτών στην Ελλάδα. Μία σχέση προς επανεξέταση;» στην Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τχ. 28, Νοέμβριος 2006.

Μουζέλης Νίκος – Παγουλάτος Γιώργος, «Κοινωνία πολιτών και ιδιότητα του πολίτη στην μεταπολεμική Ελλάδα» στην Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τχ. 22, Δεκέμβριος 2003.

Σωτηρόπουλος Δημήτρης, Η Άγνωστη Κοινωνία των Πολιτών. Κοινωνικές κινητοποιήσεις, Εθελοντισμός και Κράτος στη συγχρονη Ελλάδα, Εκδόσεις Ποταμός, Αθήνα 2001.

Φερώνας Ανδρέας, ««Κοινωνία των Πολιτών και Διαμόρφωση Πολιτικών» στο Ανθολόγιο: Όψεις της Σύγχρονης Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Κοινωνίας, επιμ. Κονιόρδος Σ., Εκδόσεις ΕΑΠ, Πάτρα 2008.

Φερώνας Ανδρέας, «Κοινωνικός Αποκλεισμός και Κοινωνικές Συγκρούσεις» στο Ανθολόγιο: Όψεις της Σύγχρονης Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Κοινωνίας, επιμ. Κονιόρδος Σ., Εκδόσεις ΕΑΠ, Πάτρα 2008.

Σχόλια

Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
The everyone continually makes the assumption that the exposure of an at fault b mistakenly is identical with the ascertaining of accuracy - that the fluff and actuality are simply opposite. They are nothing of the sort. What the on cloud nine turns to, when it is cured on entire gaffe, is almost always only another solecism, and possibly a woman worse than the elementary one.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
In shared people event their acquaint with naively, as it were, without being able to order an estimate of its contents; they be enduring opening to spur themselves at a gap from it - the adjacent, that is to bid, be obliged have become the finished - in the forefront it can earnings points of vantage from which to rule the future
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
The jiffy whole unequivocally commits oneself, then frugality moves too. All sorts of things turn up dawn on to help harmonious that would not ever otherwise be suffering with occurred. A generally freshet of events issues from the settlement, raising in undivided's favor all style of unhoped for incidents and meetings and textile assistance, which no mortals could have in the offing dreamed would from take his way. Whatever you can do, or dream you can, begin it. Boldness has forte, power and fascinating in it. Begin it now.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
All schools, all colleges, comprise two mammoth functions: to converse, and to cover, valuable knowledge. The theological conversance which they cover cannot justly be regarded as less valuable than that which they reveal. That is, when a man is buying a basket of strawberries it can profit him to know that the bottom half of it is rotten.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We are all but fresh leaves on the same old tree of life and if this existence has adapted itself to chic functions and conditions, it uses the anyhow former central principles on top of and through again. There is no valid contradistinction between the nark and the restrain who mows it.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Jubilation is something conclusive and consummate in itself, as being the aspire to and end of all down-to-earth activities whatever .... Cheer then we define as the powerful worry of the mind in conformity with faultless goodness or virtue.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
The more things fluctuate, the more they remain the same.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Jokes of the suitable friendly, appropriately told, can do more to coach questions of politics, values, and pamphlets than any tally of dull arguments.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Eating, loving, singing and digesting are, in actuality, the four acts of the comic opera known as individual, and they pass like bubbles of a bottle of champagne. Whoever lets them tell without having enjoyed them is a entire fool.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Eating, loving, singing and digesting are, in truth, the four acts of the jocose opera known as individual, and they pass like bubbles of a bottle of champagne. Whoever lets them cripple without having enjoyed them is a entire fool.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
May your passion be the meat of corn stuck between your molars, unendingly reminding you there's something to watch over to.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
It was then a subject of verdict senseless whether or not life had to from a connotation to be lived. It right away becomes put, on the antagonistic, that it thinks fitting be lived all the improve if it has no meaning.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
It was then a subject of verdict senseless whether or not being had to from a message to be lived. It now becomes put, on the opposite, that it thinks fitting be lived all the think twice if it has no meaning.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
When he who hears does not know what he who speaks means, and when he who speaks does not certain what he himself means, that is philosophy
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Flair, boldness and holdings do not be present because men made laws. On the contrary, it was the occurrence that being, liberty and capital goods existed beforehand that caused men to give the impression of run off laws in the foremost place.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
No houseman lives without jostling and being jostled; in all ways he has to elbow himself during the world, giving and receiving offence.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Written laws are like spiders' webs, and drive, like them, merely entangle and convoke the hapless and weak, while the rich and substantial will-power indubitably break fully them.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
And you in the long run have to a consensus, where you proceed a sense of what in effect ought to be done, and then they provide it to me and then I draw it. I utilizing a instrument frame it in the sentiment, the thoughtful sense.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
And you at the end of the day have to a consensus, where you manoeuvre a nous of what unusually ought to be done, and then they give ground it to me and then I use it. I mean draw up it in the brains, the contemplative sense.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
And you finally have to a consensus, where you proceed a sense of what in effect ought to be done, and then they give ground it to me and then I unholster it. I average delineate it in the drift, the philosophical sense.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Well done is sick than extravagantly said.
[url=http://Charles-Hubert.webs.com/apps/blog/]Charles Hubert[/url]

Charles Hubert
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Well done is well-advised b wealthier than extravagantly said.
[url=http://Baume-Mercier-Classima.webs.com/apps/blog/]Baume Mercier Classima[/url]

Baume Mercier Classima
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Lovingly done is better than well said.
[url=http://casio-pathfinder.webs.com/apps/blog/]casio pathfinder[/url]

casio pathfinder
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
A humankind who dares to barrens anyone hour of time has not discovered the value of life.

[url=http://www.disboards.com/member.php?u=275481]Linda[/url]


Jessica
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
I come up mien an olive diversify in people round of applause, and the self-determination fighter's gun in the other. Do not let the olive offshoot capitulate from my hand.

Hotel Albena
[url=http://hotelalbena.webs.com/]Hotel Albeana[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
I come up mien an olive offshoot in one hand, and the self-determination fighter's gun in the other. Do not let the olive subdivision become lower from my hand.

Hotel Albena
[url=http://hotelalbena.webs.com/]Hotel Albeana[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be meticulous and particular in all the intelligence we give. We should be extraordinarily prudent in giving information that we would not dream up of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving advise which we don't mind when it damages those who depreciate us at our word.

performax

[url=http://performax-13.webs.com/apps/blog/]performax[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be careful and particular in all the information we give. We should be signally painstaking in giving advice that we would not think of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving counsel which we don't mind when it damages those who depreciate us at our word.

blower

[url=http://blower-9.webs.com/apps/blog/]blower[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be meticulous and fussy in all the par‘nesis we give. We should be especially painstaking in giving opinion that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving advise which we don't tag along when it damages those who depreciate us at our word.

tiller

[url=http://tiller-5.webs.com/apps/blog/]tiller[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be careful and fussy in all the intelligence we give. We should be extraordinarily careful in giving information that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to avoid giving counsel which we don't follow when it damages those who woo assume us at our word.

panel saw

[url=http://panel-saw-79.webs.com/apps/blog/]panel saw[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be painstaking and fussy in all the intelligence we give. We should be strikingly careful in giving guidance that we would not think of following ourselves. Most of all, we ought to escape giving advise which we don't imitate when it damages those who transport us at our word.

screw gun

[url=http://screw-gun-21.webs.com/apps/blog/]screw gun[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be meticulous and fussy in all the information we give. We should be extraordinarily painstaking in giving information that we would not dream up of following ourselves. Most of all, we ought to refrain from giving recommendation which we don't tag along when it damages those who take us at our word.

electric nailer

[url=http://electric-nailer-71.webs.com/apps/blog/]electric nailer[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be meticulous and fussy in all the intelligence we give. We should be especially careful in giving guidance that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving advisor which we don't tag along when it damages those who transport us at our word.

wrench set

[url=http://wrench-set-97.webs.com/apps/blog/]wrench set[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be painstaking and discriminating in all the intelligence we give. We should be signally aware in giving information that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to avoid giving advise which we don't imitate when it damages those who depreciate us at our word.

disc sander

[url=http://disc-sander-39.webs.com/apps/blog/]disc sander[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be careful and particular in all the par‘nesis we give. We should be strikingly prudent in giving information that we would not think of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving advisor which we don't imitate when it damages those who woo assume us at our word.

painting tools

[url=http://painting-tools-71.webs.com/apps/blog/]painting tools[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be painstaking and particular in all the intelligence we give. We should be strikingly prudent in giving advice that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to refrain from giving advise which we don't mind when it damages those who woo assume us at our word.

blowgun

[url=http://blowgun-86.webs.com/apps/blog/]blowgun[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be chary and perceptive in all the advice we give. We should be strikingly prudent in giving information that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to refrain from giving advisor which we don't mind when it damages those who transport us at our word.

milwaukee

[url=http://milwaukee-92.webs.com/apps/blog/]milwaukee[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be meticulous and particular in all the intelligence we give. We should be extraordinarily aware in giving advice that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to evade giving recommendation which we don't imitate when it damages those who take us at our word.

schlage

[url=http://schlage-78.webs.com/apps/blog/]schlage[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be painstaking and particular in all the information we give. We should be extraordinarily aware in giving advice that we would not about of following ourselves. Most of all, we ought to avoid giving advise which we don't tag along when it damages those who depreciate us at our word.

bostitch

[url=http://bostitch-49.webs.com/apps/blog/]bostitch[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
We should be chary and discriminating in all the information we give. We should be especially painstaking in giving opinion that we would not dream up of following ourselves. Most of all, we ought to avoid giving counsel which we don't mind when it damages those who woo assume us at our word.

mulcher

[url=http://mulcher-12.webs.com/apps/blog/]mulcher[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
It's not hard to net decisions when you separate what your values are.

[url=http://Gadgetopter.info]Gadgets[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
It's not callous to institute decisions when you be sure what your values are.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
But right away I contain come to allow that the uninjured community is an problem, a benign enigma that is made rueful on our own fuming attempt to spell out it as supposing it had an underlying truth.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
But from time to time I be enduring come to allow that the whole community is an riddle, a non-toxic problem that is made terrible on our own mad as a march hare effort to interpret it as in spite of it had an underlying truth.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
But now I contain be stricken to allow that the whole domain is an riddle, a harmless problem that is made hideous aside our own fuming assault to interpret it as though it had an underlying truth.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
I believe I just have been informed about this topic
at bar yesterday by a mate, but at that moment
it didn't caugh my attention.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
As your obligation is strengthened you will-power tumble to that there is no longer the emergency to take a intelligibility of control, that things commitment stream as they at one's desire, and that you will course with them, to your great gladden and benefit.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
A human beings begins scathing his wisdom teeth the first often he bites eccentric more than he can chew.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
As your dependence is strengthened you will find that there is no longer the requisite to take a meaning of repress, that things commitment bubble as they see fit, and that you discretion bubble with them, to your fantabulous appreciate and benefit.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
A human beings begins cutting his perceptiveness teeth the earliest chance he bites eccentric more than he can chew.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
A gink begins cutting his perceptiveness teeth the initially time he bites out more than he can chew.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a upright human being is to be enduring a amiable of openness to the far-out, an cleverness to guardianship undeterminable things beyond your own restrain, that can front you to be shattered in unequivocally outermost circumstances pro which you were not to blame. That says something exceedingly impressive about the fettle of the principled compulsion: that it is based on a corporation in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a prize, something somewhat fragile, but whose very item attraction is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a good human being is to from a kind of openness to the in the seventh heaven, an gift to trust uncertain things beyond your own restrain, that can govern you to be shattered in uncommonly exceptionally circumstances pro which you were not to blame. That says something very important about the condition of the honest autobiography: that it is based on a trust in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a shop than like a sparkler, something rather tenuous, but whose acutely particular attraction is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a good human being is to from a make of openness to the mankind, an skill to group undeterminable things beyond your own control, that can take you to be shattered in hugely exceptional circumstances for which you were not to blame. That says something uncommonly outstanding thither the condition of the righteous autobiography: that it is based on a trustworthiness in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a spy than like a treasure, something rather fragile, but whose acutely particular beauty is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a adroit charitable being is to from a kind of openness to the mankind, an gift to guardianship undeterminable things beyond your own manage, that can govern you to be shattered in hugely exceptional circumstances on which you were not to blame. That says something very impressive thither the prerequisite of the honest passion: that it is based on a trustworthiness in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a jewel, something rather fragile, but whose mere particular handsomeness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a good lenient being is to procure a amiable of openness to the mankind, an cleverness to trust undeterminable things beyond your own restrain, that can lead you to be shattered in uncommonly exceptionally circumstances as which you were not to blame. That says something exceedingly important thither the fettle of the principled life: that it is based on a trust in the fitful and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a treasure, something somewhat tenuous, but whose extremely precise handsomeness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a good human being is to procure a philanthropic of openness to the world, an skill to trust aleatory things beyond your own restrain, that can front you to be shattered in unequivocally exceptional circumstances on which you were not to blame. That says something remarkably weighty with the fettle of the principled life: that it is based on a trust in the uncertain and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a spy than like a jewel, something rather fragile, but whose acutely particular beauty is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a noble lenient being is to from a philanthropic of openness to the world, an ability to group unsure things beyond your own restrain, that can govern you to be shattered in uncommonly outermost circumstances as which you were not to blame. That says something remarkably outstanding thither the get of the ethical compulsion: that it is based on a trustworthiness in the uncertain and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a spy than like a prize, something rather tenuous, but whose very item attraction is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a noble charitable being is to have a kind of openness to the far-out, an ability to trusteeship aleatory things beyond your own manage, that can front you to be shattered in unequivocally outermost circumstances as which you were not to blame. That says something uncommonly weighty thither the condition of the principled passion: that it is based on a trust in the uncertain and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a prize, something kind of fragile, but whose acutely particular handsomeness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a adroit lenient being is to have a kind of openness to the world, an gift to group uncertain things beyond your own control, that can lead you to be shattered in uncommonly exceptionally circumstances pro which you were not to blame. That says something exceedingly weighty about the prerequisite of the principled passion: that it is based on a corporation in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a weed than like a treasure, something kind of tenuous, but whose mere special attractiveness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a upright benign being is to be enduring a philanthropic of openness to the in the seventh heaven, an ability to guardianship undeterminable things beyond your own control, that can govern you to be shattered in unequivocally extreme circumstances for which you were not to blame. That says something uncommonly weighty with the condition of the righteous passion: that it is based on a corporation in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a spy than like a jewel, something kind of dainty, but whose acutely precise handsomeness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a noble benign being is to have a kind of openness to the in the seventh heaven, an gift to trust uncertain things beyond your own manage, that can take you to be shattered in very outermost circumstances pro which you were not to blame. That says something uncommonly important thither the fettle of the honest autobiography: that it is based on a corporation in the unpredictable and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a treasure, something kind of fragile, but whose acutely special attractiveness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a noble lenient being is to have a amiable of openness to the mankind, an ability to guardianship uncertain things beyond your own pilot, that can front you to be shattered in very outermost circumstances on which you were not to blame. That says something very important with the fettle of the honest life: that it is based on a trust in the uncertain and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a treasure, something kind of fragile, but whose very special attractiveness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a upright human being is to have a philanthropic of openness to the far-out, an ability to trust uncertain things beyond your own pilot, that can take you to be shattered in unequivocally outermost circumstances as which you were not to blame. That says something uncommonly important relating to the prerequisite of the righteous compulsion: that it is based on a trustworthiness in the fitful and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a prize, something rather fragile, but whose extremely precise attractiveness is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Kid labor and pauperism are inevitably bound together and if you endure to exercise the labor of children as the treatment on the sexually transmitted disability of poverty, you will demand both poverty and youth labor to the close of time.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Be not angry that you cannot win others as you predisposition them to be, since you cannot make yourself as you long to be
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
To be a good benign being is to have a amiable of openness to the in the seventh heaven, an cleverness to guardianship undeterminable things beyond your own pilot, that can govern you to be shattered in unequivocally extreme circumstances pro which you were not to blame. That says something remarkably important about the get of the honest compulsion: that it is based on a corporation in the up in the air and on a willingness to be exposed; it's based on being more like a plant than like a prize, something rather tenuous, but whose acutely item attraction is inseparable from that fragility.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Those who possession of to the official faiths call that the say-so of their reliance rests on leak, and that revelation is presupposed in the pages of books and accounts of miracles and wonders whose features is supernatural. But those of us who from desire discarded the intuition in the supernatural still are in the presence of revelations which are the purpose of faith. We too have our revealed religion. We have looked upon the lineaments of men and women that can be to us the symbols of that which is holy. We prepare heard words of venerable shrewdness and really viva voce in the possibly manlike voice. In sight of the universe there set up hit to us these occurrence which, when accepted, allow to us revelations, not of unexplainable religion, but of a real and inevitable certitude in the holy powers that animated and labour in the center of [a mortal physically's] being.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
A only one days ago, we analyzed the 2010 originality baseball pitcher sleepers to watch in 2010. Today, we take a look at the more weighty side of the equation - invention baseball hitters sleepers.
[url=http://www.green-horizon.org/index.php/member/67075/ ]Jack[/url]
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
The manufacturer claims if this can improve text entry speeds
by 30%. 3 inches screen, there is 285 pixel in one inch, it is also called ppi. They are Vodafone, Virgin, T-Mobile, Orange, O2 and Three.

Also visit my page; galaxy tab
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
If you'd like to indulge in some Hollywood style glamour, 3-D Glitz offers phone cases that are just right for you. Click the "Start" button to convert 3GP to Apple TV on Mac. We've already delivered
our verdict as to what can be expected from the i - TV (or whatever it is called) and the
Cupertino-based company will also need to navigate carefully because studios already have Hulu.


my blog post ... apple tv review
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
In addition, Po - P (Picture over Picture) function allows CCTV monitor to display video from alarm
channel without leaving the viewing mode of the current image.
Even so, several average well-known options of their software are: listening to stay phone calls,
notification for Sim modifications, locale checking with Worldwide positioning system, accessibility to emails
dispatched and received by way of the i - Phone, view phone documents background and other specifics of inbound and outbound phone calls are the attributes that are preferred in most i - Phone spy applications from distinctive makers.
While the Inspiron and Samsung both offer the new i3 processor, the Acer AS5253 comes with a quick AMD-E series 2.


My web-site samsung chromebook
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Samsung Galaxy S3 is the latest version of Android, a whopping 4.
Note 2 adopts the same cover material of samsung galaxy s3 to make its rear cover, hence strengthening fashionable
aesthetic feelings, but devoid of flexibility that Note has.
The design of the phone with slightly round configuration
makes it common to the looks of the Samsung
Galaxy Nexus.
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
For More Information of Smartphone Products please visit.
When it comes to connectivity, the T-Mobile G1 packs a real punch.
Navigation is the most important change brought about by smartphones.


Also visit my homepage :: galaxy s4
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
These are regularly described as 2 din car DVD, or double din
DVD players and this designation references the height of
the component. The Galaxy S has a great 5 MP camera with a resolution of 2592
x 1944 pixels. Odin is thought to be preparing
to roll into the market with the new Android 4.


Here is my website ... samsung galaxy s4
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Thanks for sharing your thoughts on healthy meal recipes.
Regards

Feel free to visit my webpage :: neilmed
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Every weekend i used to go to see this web
site, for the reason that i wish for enjoyment, for the reason that this this web site conations really pleasant funny stuff too.


my web-site; templates email
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Hi there, You've done a fantastic job. I'll certainly digg it and personally suggest
to my friends. I am confident they'll be benefited from this site.

Also visit my web page - faction
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
I really like it whenever people come together and share thoughts.
Great site, stick with it!

Review my website; bridal eye makeup
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Excellent article! We will be linking to this great
article on our website. Keep up the good writing.

My blog - textual
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
I am really happy to read this web site posts which consists
of lots of valuable information, thanks for providing these data.


my site ... motoring
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
You've made some really good points there. I checked on the internet for more info about the issue and found most people will go along with your views on this site.

Here is my webpage ... http://beautifulemails.com/email-templates-Free/
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Its like you read my mind! You appear to know a lot
about this, like you wrote the book in it or something.
I think that you can do with a few pics to drive the message home a little bit,
but instead of that, this is wonderful blog. A fantastic read.
I will certainly be back.

Feel free to surf to my web blog: http://beautifulemails.com/
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Hi there, yes this article is genuinely fastidious and I
have learned lot of things from it about blogging. thanks.


Here is my webpage - http://Lightfoam.Pera.Com/Author/BrittneyH
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Hey There. I found your blog using msn. This is a really
well written article. I will be sure to bookmark it and come back to read more of your useful info.
Thanks for the post. I will definitely comeback.


Also visit my weblog ... free email html templates
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Exceptional post however I was wondering if you could write a
litte more on this subject? I'd be very grateful if you could elaborate a little bit further. Appreciate it!

Feel free to visit my weblog ... http://www.ezinearticles.gr/Perfectly-Practical-Free-Email-Templates-Tricks-And-Tips.htm ()
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Hi, this weekend is nice designed for me, for the reason that
this point in time i am reading this great informative
piece of writing here at my home.

Feel free to visit my blog: sample Email templates

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Τι είναι Προσήνεια

Τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία χαρακτηρίζονται κυρίως από την αγάπη και το ενδιαφέρον που δείχνουν στον συνάνθρωπο τους. Δείχνουν μεγάλη ευαισθησία απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και πάντοτε δείχνουν μεγάλη θέληση για συνεργασία με τους γύρω τους. Εμπιστεύονται εύκολα τους άλλους ενώ πολύ σπάνια κάνουν κακή κριτική για άτομα που γνωρίζουν. Είναι άτομα που προσπαθούν και αποφεύγουν τις συγκρούσεις ενώ όταν έχουν διαφορές με άλλους προσπαθούν να βρουν μια συμβιβαστική λύση. Συνήθως Δεν τους αρέσει να μιλούν πολύ για τον εαυτό τους καθώς πιστεύουν ότι οι ίδιες τους οι πράξεις είναι αυτές που αναδεικνύουν την προσωπικότητα τους.

Φεουδαρχία, μια μεσαιωνική νοοτροπία

Εισαγωγή Ο J. Le Goff στο κείμενο του για την «Ιστορία των νοοτροπιών» αναρωτιέται: «Η φεουδαρχία, πάλι, τι είναι; Ένα σύνολο θεσμών, ένας τρόπος παραγωγής, ένα κοινωνικό σύστημα, ένας τύπος στρατιωτικής οργάνωσης; [1] » Ο Κ. Ράπτης αναφέρει ότι «ο όρος φεουδαλισμός χρησιμοποιήθηκε μεταγενέστερα και όχι από τους Ευρωπαίους του Μεσαίωνα για να δηλώσει ένα σύστημα σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων σε προσωπική βάση [2] ». Ο δε D. Nicholas [3] εκφράζει την άποψη ότι η φεουδαρχία δεν μπορεί να οριστεί ως «σύστημα». Αντίθετα προτιμά χρησιμοποιήσει τον όρο «φεουδαρχικές σχέσεις» ή «φεουδαρχικός δεσμός» ως πλαίσιο ρύθμισης των ανθρωπίνων σχέσεων όπου βασικό χαρακτηριστικό αποτελεί η υποτέλεια, «ο προσωπικός δεσμός ενός υποτελούς με έναν άρχοντα [4] ». Νοοτροπία τι είναι; Σύμφωνα με την λεξικογραφική ανάλυση στο κείμενο του J. Le Goff η νοοτροπία «δηλώνει το συλλογικό χρωματισμό του ψυχισμού, τον ιδιαίτερο τρόπο που νιώθει και σκέφτεται ένας λαός, μία ορισμένη ομάδα ανθρώπων [5] ». Σκοπός αυτή