Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η φυσική τεμπελιά του νου

Ο μεγαλύτερος Βρετανός φιλόσοφος David Hume (1711-1776) ανέφερε ότι λόγω ενός είδους "φυσικής τεμπελιάς" του νου αδιαφορούμε για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των πραγμάτων και προχωρούμε σε κατηγοριοποιήσεις με γενικά ονόματα. Ο Hume επίσης διαχωρίζει τις παραστάσεις που λαμβάνει ο νούς σε δύο είδη: τις εντυπώσεις και τις ιδέες. Οι πρώτες είναι έντονες, ακούσιες και προσλαμβάνονται άμεσα από τα αισθητήρια όργανα μας. Οι δεύτερες προκύπτουν από συλλογιστική διαδικασία με βάση τις πρώτες.
Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών στην Ελλάδα δεν σκέφτεται. Απλά εντυπώνει καταστάσεις τα τοποθετεί σε "κουτάκια" στο μυαλό, τους δίνει γενικά ονόματα και αποκρίνεται κοινωνικά με αυτά. Ζούμε σε μία κοινωνία που όλοι επικοινωνούν με γενικεύσεις και εντυπώσεις.
Ο νους μαθαίνει στην τεμπελιά. Μαθαίνει να συσσωρεύει εντυπώσεις και να μην τις κάνει ιδέες. Η ιδέα ως έννοια απαιτεί κόπο για να δημιουργηθεί. Θέλει παίδεμα - διάβασμα, διάλογο, συγγραφή - θέλει όρεξη και μεράκι, θέλει δυσκολία. Αυτό όμως δεν γίνεται. Κανένας δεν επιθυμεί την δυσκολία. Ζούμε με την ευκολία. Έτσι μένουν οι εντυπώσεις αιωρούμενες, ασθενικές ικανές όμως να οδηγήσουν σε λάθη (η λάθος εντύπωση), σε κακές εκτιμήσεις.
Ο νους μαθαίνει στην ευκολία και το βλέπουμε σε καθημερινές εκφάνσεις της ζωής μας. Οι περισσότεροι ακούν εύκολη μουσική με απλοϊκούς στίχους, βλέπουν ευκολοχώνευτες ταινίες, παρακολουθούν "εύκολες" θεατρικές παραστάσεις, παρακολουθούν ανόητα τηλεοπτικά προγράμματα. Ακόμα και το διάβασμα έχει αντικατασταθεί από την διαγώνια ανάγνωση. Σε ένα πυκνογραμμένο άρθρο ή σε μία επιφυλλίδα σε μία εφημερίδα σπάνια κοπιάζει κάποιος να εμβαθύνει. Ρίχνει μία διαγώνια ματιά να πιάσει τα βασικά. Κανένα κίνητρο για την διέγερση του νου. Τεμπελιά και απλοϊκότητα.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Φεουδαρχία, μια μεσαιωνική νοοτροπία

ΕισαγωγήΟ J. Le Goff στο κείμενο του για την «Ιστορία των νοοτροπιών» αναρωτιέται: «Η φεουδαρχία, πάλι, τι είναι; Ένα σύνολο θεσμών, ένας τρόπος παραγωγής, ένα κοινωνικό σύστημα, ένας τύπος στρατιωτικής οργάνωσης;[1]» Ο Κ. Ράπτης αναφέρει ότι «ο όρος φεουδαλισμός χρησιμοποιήθηκε μεταγενέστερα και όχι από τους Ευρωπαίους του Μεσαίωνα για να δηλώσει ένα σύστημα σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων σε προσωπική βάση[2]». Ο δε D. Nicholas[3] εκφράζει την άποψη ότι η φεουδαρχία δεν μπορεί να οριστεί ως «σύστημα». Αντίθετα προτιμά χρησιμοποιήσει τον όρο «φεουδαρχικές σχέσεις» ή «φεουδαρχικός δεσμός» ως πλαίσιο ρύθμισης των ανθρωπίνων σχέσεων όπου βασικό χαρακτηριστικό αποτελεί η υποτέλεια, «ο προσωπικός δεσμός ενός υποτελούς με έναν άρχοντα[4]». Νοοτροπία τι είναι; Σύμφωνα με την λεξικογραφική ανάλυση στο κείμενο του J. Le Goff η νοοτροπία «δηλώνει το συλλογικό χρωματισμό του ψυχισμού, τον ιδιαίτερο τρόπο που νιώθει και σκέφτεται ένας λαός, μία ορισμένη ομάδα ανθρώπων[5]».Σκοπός αυτής της εργασίας ε…

ΜΚΟ και κοινωνικές συγκρούσεις

ΕισαγωγήΜία από τις πλέον διαδεδομένες έννοιες στη σύγχρονη πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή μαζί με αυτήν της «παγκοσμιοποίηση» είναι η έννοια της «Κοινωνίας των Πολιτών» (εφεξής στο κείμενο ΚΠ). Αν και η έννοια της ΚΠ αναφέρεται στις κοινωνικές επιστήμές από παλιά, ωστόσο την τελευταία δεκαετία έχει ξαναβρεθεί στο επίκεντρο του πολιτικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος και ο λόγος είναι οι αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία.Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο καθηγήτη Βούλγαρη, η κοινωνία των πολιτών θεωρείται αντίβαρο απέναντι στην φθορά, την απο-ηθικοποίηση, την αποξένωση και τη χαλάρωση της κοινωνικής συνοχής στα δημοκρατικά καθεστώτα της ύστερης νεωτερικότητας και των παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών.Η δεύτερη έννοια που θα μας απασχολήσει είναι αυτή της κοινωνικής σύγκρουσης και στα πλαίσια της συγκεκριμένης εργασίας θα προσπαθήσουμε να δείξουμε τον βαθμό σύνδεσης της ΚΠ με τις κοινωνικές συγκρούσεις.Η δομή της εργασίας είναι η ακόλουθη. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν οι έννοιες το…

Εμπειριστές και Ορθολογιστές τον 17ο αιώνα

Εισαγωγή

«Από την στιγμή που αμφισβητείς, σκέπτεσαι.
Και αν σκέπτεσαι θα πει πως υπάρχεις»
Καρτέσιος

Κατά τον 17ο αιώνα μεταβάλλονται οι σκοποί και τα ενδιαφέροντα της φιλοσοφίας και συνάδουν με την επικράτηση της νέας επιστήμης. Οι κατακτήσεις της πειραματικής μεθόδου οδήγησαν την επιστήμη στο να αποτελέσει την κύρια δύναμη για την πρόοδο της κοινωνίας. Η φιλοσοφία πλέον ακολουθεί σε δευτερεύον ρόλο και διαμορφώνεται μία νέα σχέση μεταξύ των δύο αυτών διανοητικών κόσμων.
Η επιστήμη αποβάλει την εξάρτηση της από την μεταφυσική τέμνοντας τους δεσμούς της με την φιλοσοφία, συνάπτοντας νέες σχέσεις μαζί της και εξαναγκάζοντας την να την ακολουθεί μετατρεπόμενη σε «θεραπαινίδα της[1]». Η φιλοσοφία μετασχηματίζεται πλέον σε επιστημολογία και «προσπαθεί να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανθρώπινο λογικό[2]», έχοντας απολέσει τον μεταφυσικό της λόγο, χάνοντας και το δικαίωμα να καθορίζει την νομοτέλεια του φυσικού γίγνεσθαι.
Στα πλαίσια αυτής της εργασίας θα παρουσιαστεί ο τρόπος …