Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η θέση σου στην "τροφική αλυσίδα"

Η σκηνή που εξελίσσεται στην αμερικάνικη ταινία One Hour Photo είναι αυτή που με κέντρισε να αποτυπώσω μία σκέψη σχετικά με την ιεραρχία στην κοινωνία. Η σκηνή που μου έδωσε το ερέθισμα είναι η ακόλουθη. Ο προϊστάμενος στην επιχείρηση καλεί τον υφιστάμενο του προκειμένου να του κάνει παρατηρήσεις αναφορικά με την απόδοση στην εργασία του. Ο προϊστάμενος αρχίζει να απαριθμεί διάφορα περιστατικά στα οποία σύμφωνα με την εκτίμηση του ο υφιστάμενος έκανε κάποια λάθη. Ο υφιστάμενος αντιδρά και υπερασπίζεται τον εαυτό του αναφέροντας ότι σε κάποια από αυτά κινήθηκε με ιδία πρωτοβουλία προς όφελος της εργασίας του και της επιχείρησης. Ο προϊστάμενος θέτει το θέμα της κατανόησης της ιεραρχίας και των ορίων εργασίας του υφισταμένου: "Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχεις κατανοήσει την θέση σου στην τροφική αλυσίδα" του λέει σκωπτικά και αμέσως μετά τον απολύει.
Η συγκεκριμένη έκφραση αποτελεί την πιο ακραία αποτύπωση της εργασιακής ιεραρχίας όπου το μεγαλύτερο ζώο τρώει το μικρότερο και άρα εργασιακά ο ισχυρότερος μπορεί να απολύσει οποιαδήποτε στιγμή τον πιο αδύνατο. Η συγκεκριμένη έκφραση σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό προβάλλεται σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας.
Η έννοια της ιεραρχίας, αναγκαστική επινόηση για την διαμόρφωση της κοινωνίας, αφενός αποσκοπεί στην εύρυθμη λειτουργία ενός οργανισμού (επιχείρηση, κράτος, στρατός κλπ) αφετέρου διαμορφώνει την συνείδηση των ανθρώπων ως εξαρτήματα ενός μηχανισμού. Η επιβολή της ιεραρχίας γινόταν με ποικίλους τρόπους ανάλογα το πολιτικό σύστημα που ήταν στην εξουσία. Σε απολυταρχικά καθεστώτα επιβάλλεται δια της βίας, ενώ στα αστικά δημοκρατικά επιβάλλεται μέσω της δυνατότητας απόκτησης αγαθών. Ακόμα και το μαρξιστικό απόφθεγμα "από τον καθένα ανάλογα με τις δυνατότητες του,στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του" ουδέποτε λειτούργησε στις σοσιαλιστικές απολυταρχίες, με συχνό αποτέλεσμα την βίαιη καταστολή των πολιτών που δεν "κατανοούσαν" την ιεραρχία (βλέπε σταλινικές εκκαθαρίσεις, μαοική τρομοκρατία κ.α πολλά).
Η ιεραρχία είναι μία πραγματικότητα την οποία δεν συμπαθώ, αλλά την οποία κατανοώ διότι την θεωρώ συνδεδεμένη απόλυτα με την κοινωνία. Πως θα μπορούσα άλλωστε να την συμπαθώ την στιγμή που βρίσκομαι στην βάση της ιεραρχίας. Ωστόσο κατανοώ την αναγκαιότητα της και αναγνωρίζω την συμβολή στην διαμόρφωση των κοινωνιών. Δεν θυμάμαι από τα διαβάσματα μου να έχει υπάρξει ποτέ μη ιεραρχική κοινωνία πέρα από την φαντασία των ουτοπιστών συγγραφέων.
Ωστόσο θεωρώ ουτοπικό ότι η ιεραρχική διαμόρφωση θα γίνει ποτέ δίκαιη. Όπως θεωρώ και ουτοπική την ιεραρχική αναρρίχηση με αντικειμενικά κριτήρια.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Φεουδαρχία, μια μεσαιωνική νοοτροπία

ΕισαγωγήΟ J. Le Goff στο κείμενο του για την «Ιστορία των νοοτροπιών» αναρωτιέται: «Η φεουδαρχία, πάλι, τι είναι; Ένα σύνολο θεσμών, ένας τρόπος παραγωγής, ένα κοινωνικό σύστημα, ένας τύπος στρατιωτικής οργάνωσης;[1]» Ο Κ. Ράπτης αναφέρει ότι «ο όρος φεουδαλισμός χρησιμοποιήθηκε μεταγενέστερα και όχι από τους Ευρωπαίους του Μεσαίωνα για να δηλώσει ένα σύστημα σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων σε προσωπική βάση[2]». Ο δε D. Nicholas[3] εκφράζει την άποψη ότι η φεουδαρχία δεν μπορεί να οριστεί ως «σύστημα». Αντίθετα προτιμά χρησιμοποιήσει τον όρο «φεουδαρχικές σχέσεις» ή «φεουδαρχικός δεσμός» ως πλαίσιο ρύθμισης των ανθρωπίνων σχέσεων όπου βασικό χαρακτηριστικό αποτελεί η υποτέλεια, «ο προσωπικός δεσμός ενός υποτελούς με έναν άρχοντα[4]». Νοοτροπία τι είναι; Σύμφωνα με την λεξικογραφική ανάλυση στο κείμενο του J. Le Goff η νοοτροπία «δηλώνει το συλλογικό χρωματισμό του ψυχισμού, τον ιδιαίτερο τρόπο που νιώθει και σκέφτεται ένας λαός, μία ορισμένη ομάδα ανθρώπων[5]».Σκοπός αυτής της εργασίας ε…

ΜΚΟ και κοινωνικές συγκρούσεις

ΕισαγωγήΜία από τις πλέον διαδεδομένες έννοιες στη σύγχρονη πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή μαζί με αυτήν της «παγκοσμιοποίηση» είναι η έννοια της «Κοινωνίας των Πολιτών» (εφεξής στο κείμενο ΚΠ). Αν και η έννοια της ΚΠ αναφέρεται στις κοινωνικές επιστήμές από παλιά, ωστόσο την τελευταία δεκαετία έχει ξαναβρεθεί στο επίκεντρο του πολιτικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος και ο λόγος είναι οι αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία.Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο καθηγήτη Βούλγαρη, η κοινωνία των πολιτών θεωρείται αντίβαρο απέναντι στην φθορά, την απο-ηθικοποίηση, την αποξένωση και τη χαλάρωση της κοινωνικής συνοχής στα δημοκρατικά καθεστώτα της ύστερης νεωτερικότητας και των παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών.Η δεύτερη έννοια που θα μας απασχολήσει είναι αυτή της κοινωνικής σύγκρουσης και στα πλαίσια της συγκεκριμένης εργασίας θα προσπαθήσουμε να δείξουμε τον βαθμό σύνδεσης της ΚΠ με τις κοινωνικές συγκρούσεις.Η δομή της εργασίας είναι η ακόλουθη. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν οι έννοιες το…

Η βυζαντινή κοινωνική διαστρωμάτωση

Εισαγωγή
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (330-1453) υπήρξε μία από τις πλέον μακραίωνες κρατικές δομές στην μέχρι τώρα ανθρώπινη καταγεγραμμένη ιστορία επιβιώνοντας χάρη στον πολιτισμό που είχε αναπτύξει. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του το Βυζάντιο στηρίχθηκε σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας στο οποίο ο αυτοκράτορας είχε τον πλήρη έλεγχο. Ήταν ένα σύστημα πανίσχυρης πολιτικής διακυβέρνησης το οποίο μέχρι και τις αρχές του 11ου αιώνα ενεργούσε σε έναν «ενοποιημένο πολιτισμικά χώρο, με δημογραφική επάρκεια, ανεπτυγμένη οικονομία, υψηλού βαθμού κοινωνική και πολιτική οργάνωση και πολλούς εγγράμματους ανθρώπους ».
Η βυζαντινή αυτοκρατορία διακρίνεται από τους ιστορικούς τους Βυζαντίου σε τρεις περιόδους: Την Πρώιμη που άρχεται το 330 με την μεταφορά της πρωτεύουσας από την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη από τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο (324-337 ) έως και το 610 όπου με την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ηράκλειο (610-641) επέρχεται η αναδιάρθρωση της αυτοκρατορίας. Την μέση περίοδο από το 610 …