Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το πείραμα με τους δέκα πιθήκους....

Παλιό αλλά καλό.

"Σε ένα κλουβί που έχουμε κλεισμένους 10 πιθήκους, κρεμάμε ένα τσαμπί μπανάνες. Όλοι οι πίθηκοι τρέχουν να πιάσουν το τσαμπί. Ένας από τους πιθήκους, ο πιο γρήγορος, φτάνει πρώτος στο τσαμπί. Εκείνη τη στιγμή, καταβρέχουμε με νερό με πολλή πίεση τους υπόλοιπους, που έχουν μείνει πίσω.
Αυτός που έτρεξε πρώτος και έπιασε το τσαμπί, τρώει τις μπανάνες και το ευχαριστιέται πολύ. Οι υπόλοιποι προσπαθούν να στεγνώσουν και να ξεπεράσουν το σοκ από το κατάβρεγμα.
Μετά από 1-2 ώρες, η κατάσταση της ομάδας των…πιθήκων επανέρχεται στο φυσιολογικό. Βέβαια, οι 9 που έφαγαν το κατάβρεγμα (και δεν έφαγαν μπανάνες), κοιτούν με κάποια ζήλια τον έναν που και τις μπανάνες έφαγε και το κατάβρεγμα το γλίτωσε.
Επαναλαμβάνουμε την ίδια ενέργεια, δηλαδή κρεμάμε ένα τσαμπί μπανάνες στο κλουβί. Τρέχουν όλοι, αλλά ο ίδιος πίθηκος, ο οποίος όπως είπαμε είναι ο γρηγορότερος καταφέρνει και πάλι να φτάσει πρώτος στο τσαμπί.
Εμείς ξανακαταβρέχουμε με πολλή πίεση τους υπόλοιπους, ενώ ο πρώτος τρώει επιδεικτικά τις μπανάνες που “κέρδισε δίκαια”, αφού ήταν ο γρηγορότερος. Επαναλαμβάνουμε το ίδιο 2-3 φορές.
Κάποια φορά, καθώς ξεκινάει ο γρήγορος να πιάσει το τσαμπί που τοποθετήσαμε εκ νέου, τον πιάνουν οι υπόλοιποι εννιά και τον κάνουν μαύρο στο ξύλο.
Βρίσκεται λοιπόν το τσαμπί στη θέση του για κάποια ώρα, χωρίς να συμβαίνει τίποτα. Κάποια στιγμή, ο γρήγορος ξαναπροσπαθεί να τρέξει προς το τσαμπί, αλλά οι υπόλοιποι τον ξαναπλακώνουν στο ξύλο, γιατί φοβούνται το κατάβρεγμα.
Μετά από μερικά ξυλοφορτώματα, ο γρήγορος “μαθαίνει το μάθημά του” και δεν ξαναπροσπαθεί. Μπορεί να προσπαθήσει και κάποιος άλλος, αλλά το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: ξύλο από τους υπόλοιπους. Εδώ ξεκινάει το ενδιαφέρον της υπόθεσης.
Βγάζουμε από το κλουβί έναν από τους εννιά πιθήκους, αυτούς που καταβρέχαμε, όχι αυτόν που έφτανε πρώτος στο τσαμπί και βάζουμε έναν καινούριο πίθηκο, αντικαταστάτη.
Ο καινούριος πίθηκος, με το που βλέπει το τσαμπί με τις μπανάνες το οποίο φυσικά δεν ακουμπάει πλέον κανένας από τους “έμπειρους” της ομάδας ορμάει να το πιάσει. Οι υπόλοιποι εννιά, συμπεριλαμβανομένου και του παλιού “γρήγορου”, τον βουτάνε και τον κάνουν μαύρο στο ξύλο.
Ο παλιός “γρήγορος” μπορεί και να χαίρεται που τρώει και κάποιος άλλος ξύλο. Ο καινούριος δεν ξέρει γιατί τρώει ξύλο, αφού δεν είχε την εμπειρία του καταβρέγματος.
Μαθαίνει όμως πολύ γρήγορα ότι αν ξεκινήσει να πιάσει το τσαμπί, αυτό συνεπάγεται ξύλο από τους υπόλοιπους. Έτσι, ξαναβρισκόμαστε σε κατάσταση “ισορροπίας” μέσα στο κλουβί, δηλαδή υπάρχει ένα τσαμπί μπανάνες το οποίο δεν πάει να πιάσει κανείς. Ξανά-αλλάζουμε έναν από τους παλιούς 8 πιθήκους (όχι τον παλιό “γρήγορο” και όχι τον νέο ξυλοφορτωμένο) με έναν αντικαταστάτη.
Όπως καταλαβαίνετε, γίνεται η ίδια ιστορία της προηγούμενης παραγράφου, μέχρι να τους αλλάξουμε όλους (τελευταίο βγάζουμε τον παλιό “γρήγορο”, τον πρώτο που έφαγε ξύλο στην αρχή της ιστορίας).
Τι έχουμε λοιπόν; Έχουμε ένα τσαμπί μπανάνες, μέσα σε ένα κλουβί με 10 πιθήκους, από τους οποίους κανείς δεν τρέχει να το πιάσει, και κανείς δεν ξέρει γιατί (δεδομένου ότι κανένας τους δεν ήταν στην αρχική ομάδα που έφαγε το κατάβρεγμα)".

Να σημειώσω ότι το πείραμα αποδίδεται στον ψυχολόγο Stanley Milgram του οποίου οι μέθοδοι ψυχοθεραπείας με την χρήση ηλεκτροσόκ κρίνονται αρνητικά από την επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο χωρίς να υιοθετώ τις μεθόδους, κρίνω το κείμενο έξυπνο αν και στα πλαίσια της άθλιας θεωρίας του κοινωνικού δαρβινισμού.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η βυζαντινή κοινωνική διαστρωμάτωση

Εισαγωγή
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (330-1453) υπήρξε μία από τις πλέον μακραίωνες κρατικές δομές στην μέχρι τώρα ανθρώπινη καταγεγραμμένη ιστορία επιβιώνοντας χάρη στον πολιτισμό που είχε αναπτύξει. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του το Βυζάντιο στηρίχθηκε σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας στο οποίο ο αυτοκράτορας είχε τον πλήρη έλεγχο. Ήταν ένα σύστημα πανίσχυρης πολιτικής διακυβέρνησης το οποίο μέχρι και τις αρχές του 11ου αιώνα ενεργούσε σε έναν «ενοποιημένο πολιτισμικά χώρο, με δημογραφική επάρκεια, ανεπτυγμένη οικονομία, υψηλού βαθμού κοινωνική και πολιτική οργάνωση και πολλούς εγγράμματους ανθρώπους ».
Η βυζαντινή αυτοκρατορία διακρίνεται από τους ιστορικούς τους Βυζαντίου σε τρεις περιόδους: Την Πρώιμη που άρχεται το 330 με την μεταφορά της πρωτεύουσας από την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη από τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο (324-337 ) έως και το 610 όπου με την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ηράκλειο (610-641) επέρχεται η αναδιάρθρωση της αυτοκρατορίας. Την μέση περίοδο από το 610 …

Το κοινωνικό συμβόλαιο: Hobbes εναντίον Locke

«... να διαθέσω τη δικαιοσύνη και την αιδημοσύνη
Μεταξύ των ανθρώπων ήν να την διανείμω σε όλους;»
«Σε όλους» είπε ο Ζεύς, «και όλοι να μετέχουν
Γιατί, αν ολίγοι μετέχουν σε αυτές
Είναι αδύνατον να υπάρξουν πόλεις»
Πλάτωνας
«Από αυτά φανερώνεται ότι η πόλις είναι κάτι κατά φύσιν,
Και ότι ο άνθρωπος είναι από την φύση του πολιτικό ζώον»
Αριστοτέλης

Εισαγωγή Υπήρξεμία ανάγκη να βρεθεί ένας τρόπος ώστε η πολιτική εξουσία του κυβερνώντος και η πολιτική υποχρέωση του κυβερνώμενου να νομιμοποιηθούν. Να υπάρξει ένα σύνολο κανόνων κοινά αποδεκτών που να έχουν συμφωνηθεί εκατέρωθεν και να διέπουν τις μεταξύ των σχέσεις, υποχρεώσεις και δεσμεύσεις. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί στοχαστές από την εποχή των Πλάτωνα (427-347 π.Χ) και Αριστοτέλη (384-322 π.Χ) προσπάθησαν να οριοθετήσουν την ανάγκη ύπαρξης της πολιτικής κοινωνίας, όλες οι θεωρίες αναφορικά με τον τεχνητό τρόπο παραγωγής της πολιτικής κοινωνίας μέσω μίας συνθήκης δεν υπήρξαν αρκούντως επεξεργασμένες και δεν εισχώρησαν σε βάθος προς μία συνεκτική…

Ο ρεαλισμός στις Τέχνες τον 19ο αιώνα

Εισαγωγή
Ο 19ος αιώνας, ο αιώνας των Επαναστάσεων, είναι μία εποχή έντονων πολιτικών ζυμώσεων με επίδραση τόσο στο κοινωνικό όσο και στο οικονομικό επίπεδο. Η σύγκρουση των τάξεων είναι έντονη, και εκφράζεται πλέον και με ιδεολογικά κριτήρια καθότι διαμορφώνονται οι πρώτες πολιτικές ιδεολογίες, η φιλελεύθερη της αστικής τάξης και η σοσιαλιστική της εργατικής τάξης. Η σύγκρουση ανάμεσα στην Παλαιά Τάξη της αριστοκρατίας που αργοπεθαίνει και τις νέες κοινωνικές τάξεις είναι αναπόφευκτη με αποκορύφωμα το έτος 1848 οπότε και πραγματοποιήθηκαν οι περισσότερες εξεγέρσεις στην Ευρώπη.Στο γοργό μετασχηματισμό της κοινωνίας συμβάλουν πέρα από τα πολιτικά θέματα, η πρόοδος στο εμπόριο, η Βιομηχανική Επανάσταση, η ανάπτυξη της τεχνολογία, τα οποία ώθησαν το εργατικό δυναμικό στα αστικά κέντρα και βοήθησαν στην περαιτέρω ενίσχυση της αστικής τάξης η οποία πήρε τον έλεγχο της εξουσίας από την καταρρέουσα αριστοκρατία. Συνέπεια των παραπάνω είναι να απαιτήσει τον έλεγχο της εξουσίας προκειμένου αφεν…