Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Δύο διαφορετικοί κόσμοι - Κοσμοπολιτισμός και τοπικισμός

Αρχές Ιουλίου. Σε ένα νησί των Κυκλάδων. Βράδυ. Ζέστη. Βρίσκομαι σε ένα καφενείο της χώρας και τσιμπολογάω μεζέδες. Το μοναδικό ανάμεσα στα εστιατόρια. Το μοναδικό με κόσμο. Στα διπλανά τραπέζια δυο διαφορετικές παρέες.
Στο αριστερό τραπέζι είναι δύο Γαλλόφωνοι και μία Ελληνο-Αμερικανίδα. Τους αποκαλώ οι "κοσμοπολίτες". Στο δεξιό τραπέζι κάθεται ένα ζευγάρι Ελλήνων. Τους αποκαλώ οι "τοπικιστές".
Τους παρατηρώ που και πού,  αν και κάποιες φορές οι συζητήσεις τους φτάνουν στα αυτιά μου πιο έντονα και δίνω προσοχή. Τα θέματα τους είναι τόσο διαφορετικά δίνοντας την αίσθηση της απόστασης που έχει η Ελλάδα από τον Δυτικό κόσμο. 

Οι κοσμοπολίτες μιλάνε για ταξίδια, πρωτεύουσες, μουσεία, επιχειρηματικές δραστηριότητες. Οι megacities (Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι, Νέα Υόρκη) βρίσκονται συχνά στο λόγο τους καθώς και οι δραστηριότητες τους στα μέρη αυτά. Έχουν μία αύρα, ένα άνετο τρόπο προσέγγισης της καθημερινότητας. Τσιμπολογούν τους μεζέδες τους έχοντας μία απόσταση από το τραπέζι, απολαμβάνοντας το φαγητό και την παρέα τους ενώ το ντύσιμο τους είναι απλό και άνετο. Μου αρέσουν.
Αντιγράφω από τον Heywood: "O κοσμοπολιτισμός (cosmopolitanism) εκφράζει στην κυριολεξία την πίστη σε μία κοσμόπολη ή ένα "παγκόσμιο κράτος" υπονοώντας την εγκαθίδρυση μίας πολιτικής και πολιτισμικής πίστης που να ενώνει όλα τα ανθρώπινα όντα" (Heywood, 2007). Μία μορφή πολιτισμικής παγκοσμιοποίησης. 

Οι τοπικιστές προερχόμενοι από μία αγροτική περιοχή της κεντρικής Ελλάδας έχουν σαν αντικείμενο συνομιλίας πιο πεζά ζητήματα όπως η ποιότητα της ντομάτας που τρώνε. Είναι σκυμμένοι πάνω στα πιάτα σαν να θέλουν να μην χάσουν ούτε μπουκιά. Ντυμένοι με ένα χαρακτηριστικό ελληνικό τρόπο (καδένες/δαχτυλίδια-κοτρώνες ο άνδρας, την "'Αρτα και τα Γιάννενα" η γυναίκα) και έχοντας αποτυπωμένη μία μιζέρια στα πρόσωπα τους γκρινιάζουν για διάφορα που βλέπουν γύρω τους. Δεν μου αρέσουν. Οι τοπικιστές κρίνουν τα πάντα με βάση τον μικρόκοσμο τους, την περιορισμένη αντίληψη όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από την μικροκοινωνία τους στηριγμένη σε μία τοπική ταυτότητα. Η συμπεριφορά τους είναι απόκοτο μίας μορφής εθνοτισμού (ethnicity) "της αφοσίωσης σε ένα ξεχωριστό πληθυσμό, μια πολιτισμική ομάδα ή κάποια εδαφική περιοχή" (Heywood, 2007). Το μέρος τους, τον τόπο τους που τον κουβαλάν όπου και να πηγαίνουν. 

Αντιλαμβάνομαι ότι ο παραπάνω προσδιορισμός είναι ακραίος, ιδεοληπτικός, ιδεοτυπικός για να χρησιμοποιήσω έναν βεμπεριανό όρο, αλλά εγώ ως παρατηρητής "κολλάω" με τα ακραία. 
Ο κοσμοπολιτισμός είναι μία χαρακτηριστική συμπεριφορά πολλών ανθρώπων στις δυτικές  φιλελεύθερες χώρες. Ο τοπικισμός ένας χαρακτηριστικός τρόπος προσέγγισης της ζωής που επικρατούσε σε μεγάλο βαθμό μέχρι και τις αρχές του 1990 στις περιφερειακές χώρες της Ευρώπης. Σταδιακά ο δυτικός κοσμοπολιτισμός εισχώρησε στην νοοτροπία των περισσοτέρων χωρών μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, αν και όπως όλα σε αυτή την χώρα, με ένα στρεβλό τρόπο. Τώρα η εσωστρέφεια και η παρακμή που αναμένεται να ακολουθήσει θα οδηγήσει στην επανάκαμψη του τοπικισμού μαζί με άλλους γνωστούς και "ενδιαφέροντες" -ισμούς όπως ο λαϊκισμός, ο εθνικισμός, ο ρατσισμός.


Βιβλιογραφία: Heywood A. "Πολιτικές Ιδεολογίες", μτφρ. Μαραντζίδης, Επίκεντρο, 2007


Σημ. Ενδιαφέρουσα αναφορά υπάρχει και στο άρθρο http://www.koutipandoras.gr/?p=20867






Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η βυζαντινή κοινωνική διαστρωμάτωση

Εισαγωγή
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (330-1453) υπήρξε μία από τις πλέον μακραίωνες κρατικές δομές στην μέχρι τώρα ανθρώπινη καταγεγραμμένη ιστορία επιβιώνοντας χάρη στον πολιτισμό που είχε αναπτύξει. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του το Βυζάντιο στηρίχθηκε σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας στο οποίο ο αυτοκράτορας είχε τον πλήρη έλεγχο. Ήταν ένα σύστημα πανίσχυρης πολιτικής διακυβέρνησης το οποίο μέχρι και τις αρχές του 11ου αιώνα ενεργούσε σε έναν «ενοποιημένο πολιτισμικά χώρο, με δημογραφική επάρκεια, ανεπτυγμένη οικονομία, υψηλού βαθμού κοινωνική και πολιτική οργάνωση και πολλούς εγγράμματους ανθρώπους ».
Η βυζαντινή αυτοκρατορία διακρίνεται από τους ιστορικούς τους Βυζαντίου σε τρεις περιόδους: Την Πρώιμη που άρχεται το 330 με την μεταφορά της πρωτεύουσας από την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη από τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο (324-337 ) έως και το 610 όπου με την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ηράκλειο (610-641) επέρχεται η αναδιάρθρωση της αυτοκρατορίας. Την μέση περίοδο από το 610 …

Εμπειριστές και Ορθολογιστές τον 17ο αιώνα

Εισαγωγή

«Από την στιγμή που αμφισβητείς, σκέπτεσαι.
Και αν σκέπτεσαι θα πει πως υπάρχεις»
Καρτέσιος

Κατά τον 17ο αιώνα μεταβάλλονται οι σκοποί και τα ενδιαφέροντα της φιλοσοφίας και συνάδουν με την επικράτηση της νέας επιστήμης. Οι κατακτήσεις της πειραματικής μεθόδου οδήγησαν την επιστήμη στο να αποτελέσει την κύρια δύναμη για την πρόοδο της κοινωνίας. Η φιλοσοφία πλέον ακολουθεί σε δευτερεύον ρόλο και διαμορφώνεται μία νέα σχέση μεταξύ των δύο αυτών διανοητικών κόσμων.
Η επιστήμη αποβάλει την εξάρτηση της από την μεταφυσική τέμνοντας τους δεσμούς της με την φιλοσοφία, συνάπτοντας νέες σχέσεις μαζί της και εξαναγκάζοντας την να την ακολουθεί μετατρεπόμενη σε «θεραπαινίδα της[1]». Η φιλοσοφία μετασχηματίζεται πλέον σε επιστημολογία και «προσπαθεί να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανθρώπινο λογικό[2]», έχοντας απολέσει τον μεταφυσικό της λόγο, χάνοντας και το δικαίωμα να καθορίζει την νομοτέλεια του φυσικού γίγνεσθαι.
Στα πλαίσια αυτής της εργασίας θα παρουσιαστεί ο τρόπος …

Η σύγχρονη εποχή σύμφωνα με τους Bauman και Giddens

1. Εισαγωγή. Η νεωτερικότητα και η ύστερη νεωτερικότητα (ή κατά άλλους μετανεωτερικότητα) αποτελούν δύο όρους στην κοινωνιολογική επιστήμη για τους οποίους καταναλώθηκε σημαντική πνευματική εργασία για τον προσδιορισμός τους. Αν θέλαμε να προσδιορίσουμε χρονικά τις δύο περιόδους θα τοποθετούσαμε την νεωτερικότητα από τον 15ο αιώνα έως και το 1945 με δομικά στοιχεία τον Διαφωτισμός, της πολιτικές επαναστάσεις, την βιομηχανική επανάσταση, την επιστημονική επανάσταση και το καπιταλιστικό σύστημα. Η ύστερη νεωτερικότητα αρχίζει από το 1945 και μετά με κύρια στοιχεία την κοινωνία της αφθονίας, την παγκοσμιοποίηση, την ανάπτυξη των μέσων μαζικής επικοινωνίας, την αλλαγή των χωρικών και χρονικών συντεταγμένων, τις συναλλαγές, την κινητικότητα του κεφαλαίου. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εργασίας θα αναφερθούμε στον τρόπο με τον οποίο ερμήνευσαν οι κοινωνιολόγοι Zygmunt Bauman (κεφάλαιο 2) και Anthony Giddens τις δύο αυτές περιόδους (κεφάλαιο 3).
2. Οι θέσεις του Bauman για την νεωτερικότητα Ο Z…