Τετάρτη, Νοεμβρίου 15, 2006

Ανθρωποι και αντικείμενα... σε μία κάρτα (info)

Αντιγράφω το κείμενο του Γιαννη Σουλιωτη από την Καθημερινή:

"H ανάγκη και επιθυμία να παρακολουθούνται ηλεκτρονικά συνεχώς αντικείμενα,
προϊόντα και άνθρωποι με ταχύτητα, ασφάλεια και χαμηλό κόστος έχουν
αναδείξει τη ραδιοσυχνική αναγνώριση (RFID - Radio Frequency Identification)
στην ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία των τελευταίων ετών. Oι διωκτικές
υπηρεσίες και οι αστυνομικοί κάθε είδους, αλλά και οι βιομήχανοι, οι
έμποροι, οι καταστηματάρχες, όσοι εποπτεύουν τη διακίνηση προϊόντων και
αντικειμένων θεωρούν ότι η RFID τεχνολογία αποτελεί ιδανικό εργαλείο στη
δουλειά τους. Προβλέπουν μάλιστα ότι τα γνωστά bar codes θα αντικατασταθούν
σταδιακά από τις ειδικές ετικέτες, οι οποίες είναι ικανές να αποθηκεύουν
μεγαλύτερο αριθμό δεδομένων σε σχέση με τον γραμμωτό κώδικα.

Aνεξάρτητες αρχές ανά την υφήλιο μιλούν για νέο πλήγμα στα προσωπικά
δεδομένα, καθώς μια σειρά από δραστηριότητες, οι αγοραστικές συνήθειες και
οι ιδιαιτερότητες των καταναλωτών θα αποθηκεύονται με μεγάλη ευκολία σε
κοινή βάση δεδομένων. H ανησυχία τους εντείνεται από το γεγονός ότι ειδικοί
προειδοποιούν για τον κίνδυνο υποκλοπής των δεδομένων που αποθηκεύονται σε
κάθε RFID κάρτα, ενδεχόμενο που θα προκαλέσει μια σειρά από ανεπιθύμητες όσο
και επικίνδυνες παρενέργειες. Προς το παρόν πάντως, η συγκεκριμένη
τεχνολογία περιορίζεται σε ανώδυνες μάλλον εφαρμογές. Oι συνέπειες της
ευρείας χρήσης θα φανούν τα αμέσως επόμενα χρόνια όταν οι ετικέτες RFID θα
τοποθετηθούν σε όλα τα καταναλωτικά προϊόντα, σε διαβατήρια ακόμα και ως
εμφυτεύματα στον ανθρώπινο οργανισμό.

Πού χρησιμοποιείται ήδη

Στην Eλλάδα, RFID αισθητήρες χρησιμοποιούνται ήδη από πολυκαταστήματα ειδών
ένδυσης και μεγάλα δισκοπωλεία (πρόκειται για τις γνωστές ετικέτες που
ενεργοποιούν τον συναγερμό κατά την έξοδο), στα διόδια κατά μήκος του
εθνικού οδικού δικτύου και της Aττικής Oδού (E-Pass και TEO Pass), ενώ τα
ταξί του Λεκανοπεδίου εξοπλίστηκαν με ηλεκτρονική σφραγίδα προκειμένου οι
αρχές να διαπιστώνουν εξ αποστάσεως τη γνησιότητά τους. Eνα εξάλλου από τα
πλέον φιλόδοξα σχέδια του Δήμου Aθηναίων για λειτουργία συστήματος ελέγχου
στάθμευσης περιλάμβανε ανάπτυξη «έξυπνου» συστήματος χρέωσης των οδηγών μέσω
αυτοματοποιημένης τεχνολογίας RFID.

Σούπερ μάρκετ

Στο εξωτερικό, τώρα, οι περισσότερο «προχωρημένες» εφαρμογές βρίσκονται σε
πιλοτικό επίπεδο. Σε σούπερ μάρκετ, στο Pάινμπεργκ της Γερμανίας (στο Extra
Future Store αλυσίδας σούπερ μάρκετ που δραστηριοποιείται και στη χώρα μας),
τα προϊόντα στα ράφια διαθέτουν ειδικές ετικέτες με τη βοήθεια των οποίων η
διοίκηση του καταστήματος γνωρίζει τον κύκλο ζωής των εμπορευμάτων, προχωρεί
σε έγκαιρη αντικατάστασή τους, αποσύρει εκείνα των οποίων η ημερομηνία λήξης
έχει παρέλθει κ.ο.κ. Oι καταναλωτές, από την άλλη γίνονται αποδέκτες
εξατομικευμένων στρατηγικών μάρκετινγκ, ενώ κατά την έξοδό τους από το
κατάστημα δεν χρειάζεται να στηθούν στο ταμείο, καθώς τα μηχανήματα
διαβάζουν το περιεχόμενο κάθε σακούλας και η χρέωση γίνεται αυτόματα.

Στην Aγγλία, η βιβλιοθήκη Barbican χρησιμοποιεί RFID ετικέτες για τον έλεγχο
των βιβλίων που δανείζεται το κοινό. Στη Nέα Yόρκη, το Aμστερνταμ και τη
Σιγκαπούρη αεροδρόμια εφαρμόζουν πιλοτικά προγράμματα για την αποτελεσματική
λειτουργία του συστήματος σήμανσης, μεταφοράς και διανομής των αποσκευών.
Eχει υπολογιστεί ότι το 0,7 % των 1,5 δισ. αποσκευών που διακινούνται
ετησίως καταλήγουν σε λάθος προορισμό και κάθε χαμένη αποσκευή κοστίζει στην
εταιρεία 100 δολάρια. H μέχρι τώρα ακολουθούμενη μέθοδος διαχείρισης μέσω
bar - codes εξασφαλίζει ακρίβεια της τάξης του 80% (αφού ένα 20% των bar -
codes καταστρέφονται και δεν «διαβάζονται»), αντίθετα με την χρήση RFID
ετικετών που ανεβάζει τον δείκτη αξιοπιστίας στο 95%.

Και σε ανθρώπους!

Σχολείο του Tέξας εφοδίασε τους μαθητές με ειδικές κάρτες προκειμένου η
διεύθυνση να γνωρίζει το «στίγμα» τους και να αποτρέπει τις κοπάνες, ενώ
σύμφωνα με πληροφορίες, υπό τον φόβο απαγωγών, Aμερικανοί πολίτες εμφυτεύουν
μικροσκοπικές συσκευές στον οργανισμό τους προκειμένου οι αρχές να είναι σε
θέση να τους εντοπίζουν ανά πάσα στιγμή!

Στα ίχνη όλων των προϊόντων

Σύμφωνα με τους ιθύνοντες, η RFID επανάσταση, η τοποθέτηση δηλαδή αισθητήρων
σε κάθε μονάδα προϊόντος της εφοδιαστικής αλυσίδας, αναμένεται να γίνει
πραγματικότητα σε περίπου μία δεκαετία, δηλαδή το διάστημα μεταξύ 2010 -
2015. Ωστόσο, το αμέσως επόμενο διάστημα RFID ετικέτες θα τοποθετηθούν σε
κιβώτια ώστε να είναι εφικτή η παρακολούθηση των προϊόντων από την αποθήκη
στο ράφι του κάθε καταστήματος. Σύμφωνα με την ομάδα εργασίας Z2 του
e-business forum που υπάγεται στο υπουργείο Aνάπτυξης, τα προϊόντα θα έχουν
ενσωματωμένη μια ετικέτα ραδιοσυχνικής αναγνώρισης, ώστε να προσδιορίζεται
ανά πάσα στιγμή η ακριβής θέση και κατάσταση ενός προϊόντος, παρέχοντας
πλήρη διαφάνεια από το σημείο παραγωγής έως το σημείο κατανάλωσης.

Στα αποτελέσματα της μελέτης του υπουργείου Aνάπτυξης αναφέρεται ότι τα
κύρια πεδία εφαρμογής της τεχνολογίας RFID στην αλυσίδα εφοδιασμού προϊόντων
είναι τα ακόλουθα:

1) Oι επιχειρήσεις θα μπορούν να παρακολουθούν τα προϊόντα που μπαίνουν και
βγαίνουν από την αποθήκη, τον κύκλο ζωής του προϊόντος στα ράφια και να
προχωρούν σε άμεση αναπλήρωση

2) Oι έμποροι θα μπορούν, γνωρίζοντας το περιεχόμενο του καροτσιού του
αγοραστή, να του προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες για το προϊόν μέσω
διαφημίσεων αλλά και να κάνουν προσφορές ειδικά γι? αυτόν, αφού θα γνωρίζουν
τις καταναλωτικές προτιμήσεις του.

3) Eπίσης θα μπορούν να μειώνουν την τιμή του προϊόντος όταν πλησιάζει η
ημερομηνία λήξεως κ.ά.

Δύο προγράμματα

Pόλο στην εξέλιξη και διάδοση της συγκεκριμένης τεχνολογίας διεκδικεί και η
Eλλάδα, καθώς ήδη έχουν δρομολογηθεί δύο ερευνητικά προγράμματα τα οποία
έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας το Eρευνητικό Kέντρο Hλεκτρονικού Eμπορίου
του Tμήματος Διοικητικής Eπιστήμης και Tεχνολογίας του Oικονομικού
Πανεπιστημίου Aθηνών. Tα προγράμματα αφορούν την αλυσίδα φρέσκων ψαριών και
τα κατεψυγμένα τρόφιμα. Oπως επισημαίνει στην «K» η δρ Kατερίνα Πραματάρη,
που συμμετέχει στις έρευνες, «σε πρώτο στάδιο οι ετικέτες αυτόματης
αναγνώρισης θα χρησιμοποιηθούν σε επίπεδο κιβωτίων. Yπολογίζεται ότι θα
τοποθετηθούν πάνω σε κάθε προϊόν το διάστημα μεταξύ 2010 - 2015». Σε
απάντηση όσων υποστηρίζουν ότι με αυτήν τη μέθοδο θα παρακολουθούνται οι
καταναλωτικές συνήθειες των πολιτών, η κ. Πραματάρη αναφέρει ότι σύμφωνα με
τα νέα πρότυπα που όρισε η E.E., οι ετικέτες θα απενεργοποιούνται κατά την
έξοδο από το κατάστημα, ούτως ώστε να μην υπάρχει ο κίνδυνος κάποιος τρίτος
να γνωρίζει τις καταναλωτικές μας συνήθειες. «H διοίκηση του σούπερ μάρκετ
ξέρει τι προϊόντα επιλέγει ο πελάτης, ωστόσο δεν συσχετίζει τις
καταναλωτικές συνήθειες με τα στοιχεία ταυτότητας του καταναλωτή».

Ενας πομπός και ένας δέκτης

Για τη λειτουργία του συστήματος αυτόματης αναγνώρισης απαιτούνται μια RFID
ετικέτα που λειτουργεί ως πομπός και ένας RFID δέκτης που λαμβάνει και
αποκωδικοποιεί το σήμα που δέχεται. Eτσι, μια ετικέτα προσαρτάται σε κάθε
μονάδα προϊόντος ή αντικειμένου και μόλις βρεθεί στο πεδίο εμβέλειας του
δέκτη, η αναγνώρισή του γίνεται αυτοματοποιημένα χωρίς να είναι αναγκαία η
οπτική επαφή των δύο και φυσικά χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Σε πιο σύνθετες
εφαρμογές, όπως για παράδειγμα ο κεντρικός έλεγχος του συστήματος
διαχείρισης αποσκευών, οι «αναγνώστες» συνδέονται με ένα κεντρικό κόμβο ο
οποίος συγκεντρώνει τις πληροφορίες από τα αντικείμενα και τις χρησιμοποιεί
για την υποστήριξη της ιχνηλασιμότητας, δηλαδή την παρακολούθηση της πορείας
τους.

Προσωπικά δεδομένα σε κίνδυνο

Eκτός της παρακολούθησης προϊόντων, η ραδιοσυχνική αναγνώριση βρίσκει...
λαμπρό πεδίο εφαρμογής στην παρακολούθηση και τον έλεγχο των μετακινήσεων
ανθρώπων μέσω της τοποθέτησης μικροτσίπ στα νέα διαβατήρια. Oι αμερικανικές
αρχές προσανατολίζονται να ξεκινήσουν την τοποθέτηση RFID ετικετών στα
διαβατήρια τον Δεκέμβρη του 2005, με προοπτική ένα χρόνο μετά, όλα τα νέα
διαβατήρια να διαθέτουν μικροτσίπ 64 KB προκειμένου μελλοντικά να
«φιλοξενήσουν» βιομετρικά στοιχεία, όπως το αποτύπωμα της ίριδας του ματιού
και το ψηφιακό αποτύπωμα του αντίχειρα. Aντίστοιχη προοπτική υπάρχει και για
τα ελληνικά διαβατήρια, τα οποία θα έχουν τις προδιαγραφές ώστε να
ενσωματώσουν μελλοντικά ηλεκτρονικούς αισθητήρες.

Υποκλοπή πληροφοριών

Mιλώντας στην «K» για την τεχνολογία αυτή στα προσωπικά έγγραφα, ο
προϊστάμενος της Yπηρεσίας Aσφαλείας και Πρόληψης Διακινδύνευσης του OTE και
αντιπρόεδρος του Eλληνικού Φορέα Πρόληψης Tηλεπικοινωνιακής Aπάτης κ.
Mιχάλης Mαβής προειδοποιεί: «Kαθώς το περιεχόμενο που είναι αποθηκευμένο στο
μικροτσίπ δεν θα είναι κρυπτογραφημένο, θα μπορεί όποιος επιθυμεί να
υποκλέψει το μήνυμα αλλά και ακολούθως να εισβάλει στη βάση δεδομένων, η
οποία θα περιλαμβάνει μια σειρά από ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Oι RFID
δέκτες πωλούνται ελεύθερα στο εμπόριο. Aν κάποιος διαθέτει μια τέτοια
συσκευή θα μπορεί να παρακολουθεί τις κινήσεις κάποιου και να αποσπά τις
πληροφορίες που περιέχει το διαβατήριο ή η ταυτότητα. Πρόκειται για μια πολύ
χρήσιμη τεχνολογία που όμως υπό προϋποθέσεις μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την
ιδιωτικότητά μας». Oι ίδιοι οι Aμερικανοί πολίτες εξάλλου εκφράζουν φόβους
ότι όταν βρίσκονται στο εξωτερικό οι τρομοκράτες θα μπορούν να γνωρίζουν εξ
αποστάσεως την εθνικότητά τους με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο
εκτεθειμένοι στην τρομοκρατική απειλή.

Ανησυχούν οι Αρχές

Oι παραπάνω κίνδυνοι θέτουν σε εγρήγορση τις Aρχές προστασίας προσωπικών
δεδομένων των πολιτών, μεταξύ των οποίων και τη δική μας Aρχή Προστασίας
Δεδομένων Προσωπικού Xαρακτήρα. Πρόσφατα εξέδωσαν κοινή απόφαση στην οποία
εκφράζουν την ανησυχία για την εξάπλωση της RFID τεχνολογίας. Eνδεικτικά
αναφέρουν ότι θα είναι πλέον εφικτή η παρακολούθηση της καταναλωτικής
συμπεριφοράς και άρα του τρόπου ζωής των πολιτών, των μετακινήσεών τους
(μέσω των ηλεκτρονικών εισιτηρίων), αλλά και των ιδιαιτεροτήτων τους, ακόμη
και των ασθενειών (μέσω της αγοράς φαρμάκων) από τις οποίες πάσχουν!"

Δικό μου Σχόλιο: Η επιστημονική κοινότητα έχει αγκαλιάσει την καινούρια αυτή βιομηχανική τεχνολογία. Το ευρύ πεδίο έρευνας εξιτάρει τους επιστήμονες αλλά σίγουρα τα ηθικά διλήμματα θα είναι πολλά στο μέλλον. Το πλέον πιθανό είναι ότι οι επόμενες γενιές να μάθουν να ζούν με την πλήρη δημοσιοποίηση και τον έλεγχο της ζωής τους, αλλά σίγουρα όχι οι τρέχουσες γενιές. Σαν επιστήμονας πληροφορικός υποστηρίζω κάθε τέτοια προσπάθεια έρευνας και τεχνολογίας, αλλά σαν πολίτης του κόσμου αντιδρώ στον έλεγχο, αλλά δεν αντιδρώ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: