Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η φιλοσοφία στην Λογοτεχνία και στο Θέατρο


Έναυσμα για το συγκεκριμένο post στο ιστολόγιο μου έδωσε το περυσινό μάθημα Εισαγωγής στην Φιλοσοφία που παρακολούθησα στο ΕΑΠ. Το μάθημα ήταν καθαρά εισαγωγικό στις έννοιες και ιστορικό στο πλαίσιο διδασκαλίας αναμοχλεύοντας τις βασικές έννοιες και αναδεικνύοντας τους βασικούς πρωταγωνιστές και μείζονες φιλοσόφους από την Αρχαιότητα μέχρι και την σύγχρονη εποχή αλλά και κάνοντας αναφορά στα βασικά τους έργα.

Σαν εγχειρίδιο μελέτης χρησιμοποίησα το:

Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας, Επιμ. Kenny Antony, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2005


http://www.nnet.gr/books/histphil.htm

Το οποίο είναι ένα εξαιρετικό εισαγωγικό βοήθημα, αρκετά καλογραμμένο και το προτείνω σε όποιον θέλει να εισαχθεί στον κόσμο της φιλοσοφίας. Οι βασικές έννοιες και οι κύριοι πρωταγωνιστές παρουσιάζονται σε ένα ιστορικό πλαίσιο, με βάση το οποίο κάποιος μπορεί να διακρίνει τις επιδράσεις και τις διαφοροποιήσεις των φιλοσοφικών τους συστημάτων.

Ωστόσο η φετινή χρονιά μου επιφύλαξε τρεις ακόμα επαφές με την φιλοσοφία. Διαφορετικές όμως αυτή την φορά.

Η πρώτη είναι θεατρική. Παρακολούθησα στις 10 Οκτωβρίου 2008 την θεατρική Παράσταση ΧΙΟΥΜ γραμμένη από τον καθηγητή Φιλοσοφίας Θεοδόση Πελεγρίνη, στα πλάισια του κύκλου δραματοποιημένων διαλέξεων «η Φιλοσοφία στη σκηνή». Στην συγκεκριμένη θεατρική παράσταση ο καθηγητής Πελεγρίνης, πρωταγωνιστής ο ίδιος, παρουσιάζει τις βασικές θέσεις του Σκωτσέζου φιλοσοφου David Hume μέσα από μία ιστορία 3 ανθρώπων στην σύγχρονη Αθήνα.

Η Φιλοσοφία στη Σκηνή είναι μία δουλειά ετών από τον καλό καθηγητή φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών η οποία έχει βγεί και σε βιβλίο στην οποία έχουν παρουσιαστεί δραματοποιημένα τα βασικά της φιλοσοφίας μεγάλων φιλοσόφων.

και έχει μέλλον ακόμα, με λίστα φιλοσόφων των οποίων την διδασκαλία εντάσσει μέσα από μία ιστορία την φορά. Οι επόμενες θεατρικές παραστάσεις θα γίνουν γνωστές από το site του Μεγάρου Μουσικής www.megaron.gr/


Το δεύτερο και το τρίτο ερέθισμα αποτελεί η δουλεία δύο δημοσιογράφων του BBC και μελετητών της Ιστορίας της φιλοσοφίας:

Τα βιβλία των David Edmonds και John Eidinow δυεισδύουν στο ιστορικό πλαίσιο και ασχολούνται με τις διάσημες διαμάχες 4 μεγάλων φιλοσφσόφων

Ο σκύλος του Ρουσσό – Εκδόσεις Πατάκης


Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσό -φιλόσοφος, συνθέτης, παιδαγωγός, πολιτικός στοχαστής- βρισκόταν σε διαρκή κίνηση. Προσπαθούσε να ξεφύγει από τη μισαλλοδοξία, τις διώξεις και τους εχθρούς του που τον αποκαλούσαν παράφρονα και δημόσιο κίνδυνο. Ο Ντέιβιντ Χιούμ, ο πλέον διακεκριμένος φιλόσοφος της αγγλικής γλώσσας, διεθνώς αναγνωρισμένος ως υπόδειγμα αξιοπρέπειας, έσπευσε να τον βοηθήσει. Φυγάδευσε τον Ρουσσό μαζί με τον πολυαγαπημένο του σκύλο, το Σουλτάνο, στην Αγγλία. Ως τη στιγμή που όλα πήγαν στραβά.

Στο "Σκύλο του Ρουσσό" οι David Edmonds και John Eidinow πραγματεύονται τη σφοδρή διαμάχη που έκανε αυτούς του δύο φιλοσόφους του Διαφωτισμού θανάσιμους εχθρούς. Το αποτέλεσμα είναι μια ιστορία για τη διασημότητα και το τίμημά της, για τις αναίσχυντες υπεκφυγές, τις χαμένες υπολήψεις και τις κατεστραμμένες φιλίες. Στα υπέρ της εργασίας αποτελεί και η παρουσίαση του ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου στο οποίο κινήθηκαν οι δύο φιλόσοφοι μεταξύ Ελβετίας, Γερμανίας, Γαλλίας, Αγγλίας και Σκωτίας εμβαθύνοντας κυρίως στον Ρουσσώ και στον ιδιόμορφο χαρακτήρα του.

Είναι η ιστορία δύο ανθρώπων με διαφορετικές προσωπικότητες και ιδέες, το έργο των οποίων έμελλε να αλλάξει για πάντα τον κόσμο μας. Τέλος, είναι μια ανθρώπινη ιστορία συμπόνιας, προδοσίας, οργής και εκδίκησης.

Και το δεύτερο είναι το

Η Οργή του Βιτγκενστάιν – Εκδόσεις Πατάκη


"5 Οκτωβρίου 1946. Μέσα σε μια κατάμεστη αίθουσα στο Κέμπριτζ, ο Λούντβιχ Βιττγκενστάιν και ο Καρλ Πόππερ έρχονται αντιμέτωποι για πρώτη και τελευταία φορά στη ζωή τους. Η βίαιη αντιπαράθεσή τους γίνεται θρύλος, καθώς φήμες ότι οι δύο φιλόσοφοι ήρθαν στα χέρια κραδαίνοντας πυρωμένες μασιές του τζακιού κάνουν το γύρο του κόσμου. Τι όμως πράγματι συνέβη μέσα σ’ εκείνα τα δέκα λεπτά παραμένει ακόμη αμφιλεγόμενο.
Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Πόππερ, καταγράφοντας τη δική του εκδοχή για το περιστατικό, παρουσίασε τον εαυτό του ως νικητή. Ωστόσο, ο καθένας από τους αυτόπτες μάρτυρες του επεισοδίου φαίνεται να θυμάται διαφορετικά τα γεγονότα. Ποια είναι η αλήθεια; Και τι μας λέει η έκβαση αυτής της σύντομης συνάντησης για τις δύο αυτές προσωπικότητες, για τη σύγχρονη φιλοσοφία και για τη διαφορά μεταξύ φιλοσοφικών προβλημάτων και απλών γρίφων;

Η οργή του Βιττγκενστάιν είναι ένα συναρπαστικό μείγμα φιλοσοφίας, ιστορίας, βιογραφίας και ρεπορτάζ. Πραγματεύεται ένα ευρύτατο φάσμα ζητημάτων, από το ποια είναι η κοινωνική θέση των «αφομοιωμένων» Εβραίων στη Βιέννη του τέλους του 19ου αιώνα, μέχρι το τι συμβαίνει στην ανθρώπινη μνήμη υπό συνθήκες πίεσης. Μας ξεναγεί επίσης στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και μας συστήνει την εκκεντρική ομάδα φιλοσόφων του - συμπεριλαμβανομένου του Μπέρτραντ Ράσσελ, που έπαιξε ρόλο διαιτητή στο συγκεκριμένο επεισόδιο. Πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι οι ίδιοι οι δύο στοχαστές, υπερήφανοι, ευέξαπτοι, μνημειώδεις, και, όπως φαίνεται, πάντα έτοιμοι για καβγά.

Αξίζει να αναφέρω την πολύ καλή κριτικη στο σημειωματάριο ιδεών της Ελευθεροτυπίας από τον Θανάση Γιαλκέτση.

http://www.enet.gr/online/online_text?c=113&id=34638844

Σχόλια

Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
www.arelis.gr
περιεχει το φιλοσοφικο υπαξιακο
μεταφυσικο θεατρικο εργο
μεταξυ ενδοκοσμικου και υπερβατικου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η βυζαντινή κοινωνική διαστρωμάτωση

Εισαγωγή
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (330-1453) υπήρξε μία από τις πλέον μακραίωνες κρατικές δομές στην μέχρι τώρα ανθρώπινη καταγεγραμμένη ιστορία επιβιώνοντας χάρη στον πολιτισμό που είχε αναπτύξει. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του το Βυζάντιο στηρίχθηκε σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας στο οποίο ο αυτοκράτορας είχε τον πλήρη έλεγχο. Ήταν ένα σύστημα πανίσχυρης πολιτικής διακυβέρνησης το οποίο μέχρι και τις αρχές του 11ου αιώνα ενεργούσε σε έναν «ενοποιημένο πολιτισμικά χώρο, με δημογραφική επάρκεια, ανεπτυγμένη οικονομία, υψηλού βαθμού κοινωνική και πολιτική οργάνωση και πολλούς εγγράμματους ανθρώπους ».
Η βυζαντινή αυτοκρατορία διακρίνεται από τους ιστορικούς τους Βυζαντίου σε τρεις περιόδους: Την Πρώιμη που άρχεται το 330 με την μεταφορά της πρωτεύουσας από την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη από τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο (324-337 ) έως και το 610 όπου με την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ηράκλειο (610-641) επέρχεται η αναδιάρθρωση της αυτοκρατορίας. Την μέση περίοδο από το 610 …

Εμπειριστές και Ορθολογιστές τον 17ο αιώνα

Εισαγωγή

«Από την στιγμή που αμφισβητείς, σκέπτεσαι.
Και αν σκέπτεσαι θα πει πως υπάρχεις»
Καρτέσιος

Κατά τον 17ο αιώνα μεταβάλλονται οι σκοποί και τα ενδιαφέροντα της φιλοσοφίας και συνάδουν με την επικράτηση της νέας επιστήμης. Οι κατακτήσεις της πειραματικής μεθόδου οδήγησαν την επιστήμη στο να αποτελέσει την κύρια δύναμη για την πρόοδο της κοινωνίας. Η φιλοσοφία πλέον ακολουθεί σε δευτερεύον ρόλο και διαμορφώνεται μία νέα σχέση μεταξύ των δύο αυτών διανοητικών κόσμων.
Η επιστήμη αποβάλει την εξάρτηση της από την μεταφυσική τέμνοντας τους δεσμούς της με την φιλοσοφία, συνάπτοντας νέες σχέσεις μαζί της και εξαναγκάζοντας την να την ακολουθεί μετατρεπόμενη σε «θεραπαινίδα της[1]». Η φιλοσοφία μετασχηματίζεται πλέον σε επιστημολογία και «προσπαθεί να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανθρώπινο λογικό[2]», έχοντας απολέσει τον μεταφυσικό της λόγο, χάνοντας και το δικαίωμα να καθορίζει την νομοτέλεια του φυσικού γίγνεσθαι.
Στα πλαίσια αυτής της εργασίας θα παρουσιαστεί ο τρόπος …

Η σύγχρονη εποχή σύμφωνα με τους Bauman και Giddens

1. Εισαγωγή. Η νεωτερικότητα και η ύστερη νεωτερικότητα (ή κατά άλλους μετανεωτερικότητα) αποτελούν δύο όρους στην κοινωνιολογική επιστήμη για τους οποίους καταναλώθηκε σημαντική πνευματική εργασία για τον προσδιορισμός τους. Αν θέλαμε να προσδιορίσουμε χρονικά τις δύο περιόδους θα τοποθετούσαμε την νεωτερικότητα από τον 15ο αιώνα έως και το 1945 με δομικά στοιχεία τον Διαφωτισμός, της πολιτικές επαναστάσεις, την βιομηχανική επανάσταση, την επιστημονική επανάσταση και το καπιταλιστικό σύστημα. Η ύστερη νεωτερικότητα αρχίζει από το 1945 και μετά με κύρια στοιχεία την κοινωνία της αφθονίας, την παγκοσμιοποίηση, την ανάπτυξη των μέσων μαζικής επικοινωνίας, την αλλαγή των χωρικών και χρονικών συντεταγμένων, τις συναλλαγές, την κινητικότητα του κεφαλαίου. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εργασίας θα αναφερθούμε στον τρόπο με τον οποίο ερμήνευσαν οι κοινωνιολόγοι Zygmunt Bauman (κεφάλαιο 2) και Anthony Giddens τις δύο αυτές περιόδους (κεφάλαιο 3).
2. Οι θέσεις του Bauman για την νεωτερικότητα Ο Z…